پیش فاکتور خالی است.
رکود در بازار جهانی فولاد؛ بررسی عوامل و چشمانداز آینده
صنعت فولاد جهانی در سالهای اخیر دورهای پرتلاطم را پشت سر گذاشته و نشانههایی از رکود در این بازار دیده میشود. رکود در بازار جهانی فولاد به معنای کاهش تقاضا، افت تولید یا مازاد عرضه است که منجر به پایین آمدن قیمتها و کاهش سودآوری شرکتهای فولادی در سراسر جهان شده است.
عوامل رکود در بازار جهانی فولاد
مهمترین عامل رکود کنونی بازار فولاد، کاهش رشد اقتصادی و تقاضا در چین است. چین بزرگترین مصرفکننده فولاد دنیاست و طی سالهای گذشته موتور محرک رشد تقاضای فولاد بوده است. اما از سال ۲۰۲۱ به بعد، بحران در بخش املاک و کاهش سرعت پروژههای عمرانی در چین باعث افت مداوم تقاضای فولاد شد.
انجمن جهانی فولاد پیشبینی کرده بود که مصرف فولاد چین در سال ۲۰۲۴ حدود ۳٪ کاهش یابد و در ۲۰۲۵ نیز ۱٪ دیگر افت کند. این افت تقاضا فشار زیادی بر بازار جهانی وارد کرده است. نیاز داخلی کارخانههای چینی کم شده است و حجم زیادی از تولید خود را روانه بازارهای صادراتی کردهاند.
در سال ۲۰۲۴ صادرات فولاد چین به مرز ۱۰۰ میلیون تن رسید که بالاترین رقم در ۸ سال اخیر بود. این سیل فولاد ارزانقیمت چینی در جهان، تعادل عرضه و تقاضا را برهم زده و قیمتها را پایین آورده است. تحلیلگران اشاره میکنند که چین عملاً بازار جهان را از فولاد انباشته و باعث افت قیمتها شده است.
عامل مهم دیگر، کاهش تقاضای فولاد در اقتصادهای بزرگ غربی است. پس از پاندمی کرونا و نیز در پی جنگ اوکراین، نرخ رشد اقتصادی در اروپا و آمریکا کاهش یافته است و صنایع خودروسازی و ساختوساز با رکود نسبی مواجه شدهاند. مصرف فولاد در کشورهایی مانند ایالات متحده، آلمان و ژاپن از اوایل سال ۲۰۲۳ کاهش داشته که به کاهش کلی تقاضای جهانی منجر شده است.
برای مثال، اتحادیه اروپا در سه ماهه نخست ۲۰۲۵ تولید فولاد خام خود را ۲.۵ درصد کاهش داد که نشاندهنده ضعف تقاضاست. ترکیب این وضعیت در کشورهای توسعهیافته با افت تقاضای چین، موجب شد که سال ۲۰۲۳ سومین سال متوالی نزولی برای مصرف جهانی فولاد باشد و این روند نزولی ادامه پیدا کرد.
از سوی دیگر، در طرف عرضه نیز تحولاتی رخ داده است. برخی کشورها ظرفیتهای تولید فولاد خود را افزایش داده یا به حداکثر رساندهاند؛ اما در مقابل، رشد تقاضا به آن میزان نبوده است. نتیجه چنین مازاد ظرفیتی، رقابت شدید بین تولیدکنندگان و جنگ قیمتی در بازارهای صادراتی بوده است.
برای نمونه، کشورهایی مانند هند و کشورهای حوزه خاورمیانه تولید خود را افزایش دادهاند (هند در سالهای اخیر به عنوان موتور جدید رشد تقاضای فولاد ظاهر شده و تولید خود را بالابرده است). این تولیدات اضافی هنگامی که بازار دچار رکود است، باعث فشار نزولی بیشتری بر قیمتها میشوند. در کنار آن، هزینههای انرژی نیز به دلیل بحران اوکراین و سیاستهای زیستمحیطی در اروپا بالا باقی مانده و سود تولیدکنندگان فولاد را کاهش داده است.
در سال ۲۰۲۲ میلادی جهش قیمت گاز و برق در اروپا بسیاری از کارخانههای فولاد را ناچار به کاهش تولید یا تعطیلی موقت کرد که هرچند در کوتاهمدت عرضه را پایین أورد، اما در بلندمدت باعث از دست رفتن بازار و افزایش هزینهها شد.
چشمانداز آینده بازار فولاد جهانی
برای پیشبینی آینده بازار جهانی فولاد باید به تحلیلهای نهادهای بینالمللی رجوع کنیم. انجمن جهانی فولاد (WSA) در گزارش چشمانداز کوتاهمدت خود اعلام کرده پس از چند سال افت متوالی، در سال ۲۰۲۴ تقاضای جهانی فولاد ۰.۹٪ دیگر کاهش پیدا میکند و به حدود ۱.۷۵ میلیارد تن میرسد و این اتفاق هم افتاد.
با این حال برای سال ۲۰۲۵ بهبود نسبی انتظار میرود؛ بهطوریکه تقاضای فولاد جهان ممکن است حدود ۱.۲٪ رشد کند و به ۱.۷۷ میلیارد تن افزایش یابد. درواقه اگرچه دوران رکود به پایان خود نزدیک میشود، ولی رشد پیشبینیشده بسیار ناچیز است و جبران افت سالهای اخیر را نمیکند. بنابراین در بهترین حالت، بازار جهانی فولاد در دو سال آینده به یک تعادل نسبی با شیب بسیار ملایم صعودی خواهد رسید.
یکی از دلایل امید به بهبود اندک در ۲۰۲۵، رشد تقاضا در اقتصادهای نوظهور (به جز چین) است. کشورهایی مانند هند، آسیای جنوب شرقی و خاورمیانه احتمالاً پروژههای عمرانی و زیرساختی جدیدی را آغاز خواهند کرد که مصرف فولاد را بالا میبرد. در واقع از سال ۲۰۲۱ تاکنون، هند قویترین محرک افزایش تقاضای فولاد بوده و پیشبینی میشود این روند ادامه پیدا کند. همچنین انتظار میرود با رفع تدریجی مشکلات زنجیره تأمین جهانی و کاهش نرخ تورم، صنایع خودروسازی و ساختمان در اروپا و آمریکا کمی رونق بگیرند و تقاضای فولاد در این کشورها در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۹٪ رشد کند.
با این حال، چشمانداز قیمتها همچنان مبهم است. بسیاری از کارشناسان معتقدند حتی با رشد جزئی تقاضا، به دلیل ظرفیتهای تولید مازاد (بهویژه در چین)، قیمت فولاد در بازار جهانی افزایش چشمگیری نخواهد داشت و چهبسا در سطوح پایین باقی بماند.
مدیران صنعت فولاد در نظرسنجیها اشاره کردهاند که رقابت بر سر سهم بازار شدیدتر شده و حاشیه سودها کاهش یافته است. همچنین عوامل غیراقتصادی مانند تنشهای تجاری میتواند بر مسیر بازار تاثیر بگذارد که یکی از آنها تنشهای تجاری چین و آمریکا است.
