
در هفتههای اخیر ارزش دلار آمریکا در بازار آزاد حدود ۳۰ درصد افت کرد. این تغییر بزرگ که ناشی از سیگنالهای مثبت سیاسی (از جمله احتمال توافق بین المللی) و اقدامات بازارساز ارزی بوده، تاثیرات گستردهای بر بازارهای مختلف گذاشته است.
تاثیر کاهش ارزش دلار بر بازار آهن
از آنجا که بخش قابل توجهی از هزینههای تولید فولاد (مانند مواد اولیه وارداتی، قطعات و ماشینآلات) وابسته به نرخ ارز است، افت قیمت دلار میتواند به کاهش هزینه تمام شده تولید منجر شود. همچنین براساس دادههای تاریخی، قیمت محصولات فولادی در بازار داخل تا حدی متأثر از نرخهای جهانی (بر حسب دلار) است؛ بنابراین افت دلار فشار کاهشی بر قیمت ریالی آهنآلات وارد میکند.
در عمل نیز طی این دوره کاهش ۳۰ درصدی دلار، بازار آهنآلات روندی آرام را تجربه کرده است. این موضوع باعث شد بسیاری از خریداران آهنآلات دست نگه دارند؛ زیرا انتظار داشتند قیمت میلگرد و تیرآهن همراه با دلار ارزانتر شود.
در واقع فضای روانی بازار به سمت انتظار برای کاهش قیمت چرخید و همین موضوع خود باعث شد تقاضا پایین بیاید. درواقع خریداران و حتی دلالان از خرید فوری خودداری کردند و منتظر تثبیت شرایط جدید ماندند. نتیجه آن شد که معاملات فولاد در کوتاهمدت کمتر و رکود مقطعی بر بازار حکمفرما شد.
واکنش بازار و چشمانداز پیشرو با کاهش نرخ ارز
با افت شدید نرخ ارز، واکنش اولیه بازار آهن نوعی شوک توأم با انتظار بود. بسیاری از فروشندگان بزرگ فولاد که موجودی انبارشان را با دلار گران خریده بودند، تمایل نداشتند سریع و به میزان زیاد قیمتها را پایین بیاورند. از سوی دیگر، مصرفکنندگان و خریداران پروژهای نیز با امید کاهش بیشتر قیمت، خریدهای خود را به تأخیر انداختند.
این کشمکش میان خریدار و فروشنده باعث شد قیمتها در بازار آهن یک وقفه زمانی را تجربه کند و کاهشها بهتدریج و با شیب ملایم رخ دهد. برای نمونه، قیمت میلگرد ممکن است طی چند روز ۳ تا ۵ درصد کاهش یافته باشد که نسبت به افت ۳۰ درصدی دلار رقم ناچیزی است. این موضوع نشان میدهد فعالان بازار فولاد رفتار محافظهکارانهای در پیش گرفتهاند.
اما چشمانداز آینده بازار آهن چگونه خواهد بود؟
اگر نرخ دلار در سطوح پایین جدید تثبیت شود و نوسان شدیدی نداشته باشد، به مرور قیمت آهن آلات نیز با این واقعیت جدید تطبیق پیدا میکند. یعنی احتمال دارد در هفتههای آتی قیمت میلگرد، تیرآهن و ورق فولادی کاهشهای بیشتری (هرچند تدریجی) را تجربه کند تا انعکاس کاهش ۳۰ درصدی ارز باشد. از طرفی با ارزانتر شدن مواد اولیه وارداتی و ثبات ارزی، تولیدکنندگان فولاد میتوانند با هزینه کمتر تولید کنند که این نیز به عرضه با قیمت مناسبتر منجر خواهد شد. بنابراین از منظر تئوریک، افت نرخ دلار به سود مصرفکننده نهایی و صنایع پاییندستی تمام خواهد شد.
البته نباید فراموش کرد که عوامل سیاسی نقش کلیدی در حفظ یا تغییر این چشمانداز دارند. کاهش اخیر دلار عمدتاً تحت تأثیر خبرهای امیدبخش مذاکرات بوده است. چنانچه این روند سیاسی دچار وقفه شود یا انتظارات برآورده مشود، ممکن است نرخ ارز دوباره افزایشی باشد که در آن صورت بازار آهن نیز از فاز کاهشی خارج خواهد شد. اما در صورت تداوم سیگنالهای مثبت و تثبیت شرایط جدید، فعالان بازار پس از یک دوره رکود کوتاه، فعالیت عادی خود را از سر خواهند گرفت. در چنین سناریویی احتمال رونق تدریجی معاملات وجود دارد؛ زیرا با ثبات قیمتها، خریداران اطمینان خاطر بیشتری برای انجام معاملات پیدا میکنند.

