پیش فاکتور خالی است.
آیا بازار فولاد قربانی تنشهای اقتصادی چین و آمریکا میشود؟
تنشهای اقتصادی و تجاری بین دو قدرت بزرگ جهان، چین و آمریکا، در سالهای اخیر به یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازارهای کالایی بدل شده است. جنگ تجاری که از سال ۲۰۱۸ با وضع تعرفههای متقابل آغاز شد، هنوز هم ادامه دارد و حتی ابعاد تازهتری پیدا کرده است. صنایع مختلف از جمله فولاد تحت تأثیر مستقیم و غیرمستقیم این کشمکشها قرار گرفتهاند. در نتیجه این پرسش مطرح است که آیا بازار جهانی فولاد قربانی کشمکش اقتصادی ابرقدرتها شده و خواهد شد؟
تنشهای تجاری چین و آمریکا و اثرات آن بر فولاد
جنگ تجاری میان واشنگتن و پکن رسماً با اعمال تعرفههای سنگین بر فولاد و آلومینیوم توسط آمریکا در سال ۲۰۱۸ کلید خورد. دولت آمریکا به بهانه حمایت از صنایع داخلی، واردات فولاد را مشمول تعرفه ۲۵٪ کرد که چین یکی از اهداف اصلی آن بود.
چین نیز در پاسخ، بر برخی کالاهای آمریکایی تعرفه وضع کرد. این منازعات طی سالهای بعد تشدید شد و حوزههای بیشتری را دربرگرفت. یکی از پیامدهای این تنش، کاهش رشد اقتصادی چین بود. بانک بارکلیز پیشبینی کرده که تنش تجاری با آمریکا میتواند رشد اقتصاد چین را تا ۳ درصد کاهش دهد و خیلی سریع بر بازار فولاد و زنجیره تأمین جهانی اثر منفی بگذارد.
در واقع، تعرفههای آمریکا دسترسی فولاد چین به بزرگترین بازارهای جهان را محدود کرده و چین را وادار کرده است به سمت صادرات بیشتر به سایر مناطق برود. همزمان، بیاعتمادی سرمایهگذاران به دلیل درگیریهای اقتصادی، بر صنایع کلیدی از جمله فولاد ضربه وارد کرده است.
از سوی دیگر، چین برای حمایت از تولیدکنندگان خود در برابر تعرفههای آمریکا و افت تقاضای داخلی، سیاست تشویق صادرات را در پیش گرفته است. نتیجه این رویکرد آن بوده که صادرات فولاد چین در سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ افزایش چشمگیری پیدا کرده و بازار جهانی را با فولاد ارزان تامین کرد.
بر اساس گزارشها، صادرات فولاد چین در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۰۰ میلیون تن رسید که رکوردی در هشت سال اخیر محسوب میشود. چین با این کار در واقع محصول مازاد خود را به بهای ارزان روانه جهان کرد تا اثر تعرفههای آمریکا و کاهش تقاضای داخلی را جبران کند؛ اما این عرضه ارزان، تولیدکنندگان سایر کشورها را تحت فشار قرار داده و تعادل بازار جهانی فولاد را بر هم زده است.
واکنش بازار جهانی فولاد به تنشهای بین چین و آمریکا
تشدید تنشهای چین و آمریکا، بسیاری از کشورها را به فکر اقدامات متقابل برای حفاظت از صنایع فولاد خود انداخته است. کشورهای مختلف از اروپا تا هند شروع به بررسی و اجرای تدابیری برای مقابله با موج فولاد ارزان چین کردهاند. برای مثال، ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ تعرفههای خود بر فولاد چین را سه برابر کرد تا جلوی دامپینگ احتمالی را بگیرد.
اتحادیه اروپا نیز تحقیقات ضددامپینگ روی برخی محصولات فولادی چینی (مانند ورق قلعاندود) را آغاز کرده و احتمالا تعرفههایی وضع خواهد کرد. حتی کشورهای کانادا، مکزیک، ترکیه و ویتنام هم در زمره کشورهایی هستند که یا تعرفههای جدید وضع کردهاند یا تحقیقاتی را در این زمینه شروع کردند.
این اقدامات نشان میدهد تنشهای تجاری چین و آمریکا عملاً به یک جنگ فولادی چندجانبه در جهان تبدیل شده که طی آن هر کشور در تلاش است صنایع خود را از تبعات رقابت نابرابر حفظ کند. برای تولیدکنندگان فولاد در سطح جهان، این وضعیت چندان مطلوب نیست. از یک سو بازار جهانی به دلیل وفور عرضه چین اشباع و قیمتها تضعیف شده است؛ از سوی دیگر وضع تعرفهها و سدهای تجاری، تجارت آزاد فولاد را مختل کرده و بازارها را منطقهای کرده است.
بازار فولاد جهانی در حال تکه تکه شدن است!
بله درست متوجه شدید، بازار بازار فولاد جهانی در حال تکه تکه شدن است: چین بخش زیادی از تولید خود را به آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین صادر میکند؛ آمریکا و اروپا با تعرفهها جلوی ورود فولاد ارزان را میگیرند؛ کشورهای ثالث هم ناچار به اقدامات حمایتی شدهاند. حاصل این شرایط برای مصرفکنندگان ممکن است در کوتاه مدت خوب باشد (چون قیمتها پایین آمده)، اما در بلندمدت اگر تنشها ادامه یابد، ممکن است ظرفیت مازاد از بازار خارج نشود و صنعت فولاد جهانی روی لبه تیغ باقی بماند.
همچنین نباید از اثرات کلان اقتصادی این تنشها غافل شد. اگر رشد اقتصاد چین بر اثر جنگ تجاری کند شود، تقاضای جهانی فولاد کاهش پیدا میکند. از سوی دیگر، اگر اقتصاد آمریکا تحت تأثیر تعرفهها و عدم اطمینان تضعیف شود، باز هم مصرف فولاد (مثلاً در خودرو و ساختوساز) کم میشود.
بنابراین این کشمکشها به گونهای شرایط دوسر باخت برای بازار فولاد بوده است؛ هم از ناحیه اختلالات تجاری ضربه خورده، هم از منظر کاهش رشد اقتصادی. شرکت بیاچپی بیلیتون (یکی از بزرگترین شرکتهای معدنی دنیا) در گزارش چشمانداز خود اشاره کرده که آینده بازار فولاد و سایر کامودیتیها در سایه این شرایط مبهم و تاریک به نظر میرسد.
