پیش فاکتور خالی است.
هشدار برای بازار فولاد: افزایش قیمت گازوئیل و جهش قیمت محصولات فولادی
طرح جنجالی سهنرخیشدن گازوئیل که اخیراً توسط هیات وزیران تصویب شده، زنگ خطر تازهای برای صنایع سنگین، از جمله بازار فولاد به صدا درآورده است. بر اساس این مصوبه، قیمت گازوئیل در برخی موارد ممکن است به 25 هزار تومان در هر لیتر برسد؛ یعنی افزایشی بیش از ۴۰ برابر نسبت به نرخ فعلی ۶۰۰ تومانی. این تغییر به ظاهر ساده در ساختار قیمتی سوخت، پیامدهای سنگینی برای زنجیره تأمین، قیمت تمامشده محصولات و نهایتاً خریداران دارد.
در صنعتی مانند فولاد، که تکیه بسیاری بر حملونقل زمینی برای جابهجایی مواد اولیه، شمش و میلگرد دارد، این افزایش نرخ سوخت نهتنها یک چالش اقتصادی، بلکه یک ریسک تورمی گسترده به شمار میرود. بهخصوص در ایران که سهم حملونقل از قیمت نهایی کالا ۱۲ درصد است، افزایش بهای گازوئیل میتواند مثل دومینو قیمت همه چیز را بالا ببرد.
گازوئیل سهنرخی و سناریوهای افزایش قیمت
بر اساس ساختار سهنرخی جدید:
- پلکان اول: همچنان نرخ ۳۰۰ تومانی باقی میماند (محدود به استفاده درونشهری و سقف سهمیه).
- پلکان دوم: حدود ۱۲٬۵۰۰ تومان خواهد بود (۵۰ درصد نرخ خرید از پالایشگاهها).
- پلکان سوم: نرخ آزاد معادل ۲۵٬۰۰۰ تومان (در صورت اتمام سهمیه یا حمل خارج از شبکه تعریف شده).
بررسیها نشان میدهد اگر سوخت آزاد استفاده شود، هزینه حملونقل تا ۶.۴۸ برابر رشد خواهد داشت؛ معادل ۵۴۸ درصد افزایش. در این حالت، قیمت تمام شده بسیاری از کالاها از جمله محصولات فولادی، بهطور متوسط ۶۵ درصد افزایش خواهد یافت.
فولاد؛ اولین قربانی افزایش هزینه حملونقل
زنجیره فولاد از معادن سنگ آهن تا کارخانجات ذوب و نورد، کاملاً به لجستیک وابسته است. جابهجایی سنگآهن، کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی تا محل ذوب و سپس انتقال شمش یا میلگرد به انبارها و پروژهها، همگی به ناوگان حملونقل وابسته هستند. در چنین شرایطی، اگر باربریها مجبور به پرداخت نرخ سوم گازوئیل شوند، افزایش هزینه به سرعت در قیمت نهایی میلگرد و آهنآلات بازتاب خواهد یافت.
فرض کنید یک کارخانه برای جابهجایی 1000 تُن میلگرد به یک انبار مرکزی در تهران نیازمند 30 کامیون بار است. اگر هر کامیون در هر سفر 600 لیتر گازوئیل مصرف کند، با نرخ آزاد ۲۵۰۰۰ تومانی، هزینه سوخت به عددی نجومی خواهد رسید. حتی اگر از نرخ دوم (نیمه یارانهای) استفاده شود، باز هم هزینه نهایی بهطور قابلتوجهی بالاتر از قبل خواهد بود.
اثر دومینو بر قیمت میلگرد و ساختوساز
قیمت میلگرد یکی از مؤلفههای حیاتی در پروژههای عمرانی، ساختمانی و صنعتی است. هرگونه افزایش در هزینه تولید یا توزیع آن میتواند قیمت مسکن، پلسازی، جادهسازی و حتی صادرات فولاد را متأثر کند. اگر قیمت تمامشده میلگرد تنها ۳۰ درصد افزایش یابد (بر اساس نرخ دوم گازوئیل)، بسیاری از پروژهها به دلیل افزایش هزینهها متوقف یا کند خواهند شد.
از طرفی، افزایش قیمت فولاد میتواند قدرت رقابت ایران در بازارهای صادراتی را کاهش دهد. کشورهایی مانند ترکیه، هند و چین که دسترسی به سوخت ارزانتر یا زیرساختهای ریلی دارند، از این فرصت برای گرفتن سهم بازار بهره خواهند برد.
زنگ خطر برای سیاستگذاران صنعتی
نکته مهم این است که طرح سهنرخی گازوئیل، بدون توجه به زیرساختهای جایگزین مانند حملونقل ریلی یا دریایی، میتواند موجب اختلال در تولید و توزیع فولاد شود. بازار آهن و فولاد ایران که همین حالا با مشکلاتی مانند نوسان ارز، کمبود انرژی و محدودیت صادرات دست و پنچه نرم میکند، ممکن است وارد دورهای از رکود تورمی شود؛ یعنی هم قیمتها بالا بروند و هم تقاضا کاهش یابد.
سهنرخیشدن گازوئیل اگر بدون اجرای تمهیدات حمایتی و توسعه زیرساختهای حملونقل جایگزین اجرا شود، میتواند تبعات جبرانناپذیری برای بازار فولاد ایران داشته باشد. افزایش ۶۵ درصدی قیمت کالاها به معنای یک شوک سنگین به تولیدکنندگان، پیمانکاران و مصرفکنندگان است. تصمیمگیران باید پیش از اجرای کامل طرح، راهکاری برای جلوگیری از ضربه به صنایع مادر و کل زنجیره تامین کشور بیابند.
