
نهضت ملی مسکن بهعنوان یکی از اصلیترین برنامههای عمرانی کشور در سالهای اخیر، نقش پر رنگی در جریان ساختوساز ایفا کرده است. این پروژه عظیم با هدف ساخت میلیونها واحد مسکونی در سراسر کشور، نیاز به مصالح پایه مثل فولاد را به شدت افزایش داده است. در عین حال، نوسان قیمتها و شرایط پیچیده اقتصادی باعث شده برنامهریزی برای تامین فولاد به صورت پایدار و با قیمت مناسب برای این پروژه، بیشتر از هر زمان دیگری چالش برانگیز باشد.
اهمیت فولاد در پروژههای انبوهسازی
فولاد بهعنوان یکی از مصالح مهم و اصلی در تمامی مراحل ساخت ساختمان و مقاومسازی آن نقش دارد. از آرماتور در فونداسیون تا تیرآهن و نبشی در سازه اصلی، همگی به فولاد وابستهاند. برآوردهای ساده نشان میدهد که برای ساخت هر مترمربع ساختمان، بهطور متوسط بین ۳۰ تا ۴۵ کیلوگرم میلگرد مصرف میشود. حالا اگر پروژهای در مقیاس بزرگ باشد، مثلا برای ۲۰۰۰ واحد مسکونی در نظر گرفته شود، حجم فولاد مصرفی به عددی چشمگیر خواهد رسید.
موانع تامین فولاد با قیمت مناسب
افزایش هزینه حمل و نقل به دلیل بالا رفتن نرخ گازوئیل، نوسان قیمت شمش، ناترازیهای انرژی در کارخانهها و سهمیهبندی عرضه در بورس کالا، همه از عواملی هستند که در قیمتگذاری نهایی فولاد تاثیر دارند. در چنین شرایطی، اگر ساز و کاری برای مهار قیمت یا تنظیم زنجیره تامین در نظر گرفته نشود، بخش زیادی از پروژههای مسکن مختل میشوند یا تاخیر میخورند.
راهکارهایی برای تامین فولاد با قیمت رقابتی
برای کنترل هزینهها و تامین پایدار فولاد، راهکارهای مختلفی قابل اجرا است که در ادامه به چند مورد اشاره میشود:
خرید مستقیم و تجمیعی
در صورتی که پروژهها بهصورت پراکنده و بدون هماهنگی اقدام به تهیه مصالح کنند، امکان سوءاستفاده واسطهها و افزایش قیمتها بیشتر خواهد شد. اگر خرید فولاد در قالب قراردادهای تجمیعی و مستقیم از تولیدکنندهها انجام شود، هم تخفیفهای حجمی اعمال میشود و هم شفافیت بیشتر خواهد بود.
استفاده هدفمند از بورس کالا
بورس کالا این قابلیت را دارد که عرضه فولاد را با نظارت دقیقتری انجام دهد. پیمانکاران میتوانند با دریافت کد بورسی، فولاد مورد نیاز پروژه را بدون واسطه خریداری کنند. با این روش، وابستگی به بازار آزاد کاهش یافته و قیمتها قابل پیشبینیتر خواهند بود.
توسعه مسیرهای حمل و نقل ارزانتر
هزینه حمل و نقل سهم قابل توجهی در تعیین قیمت نهایی فولاد دارد. استفاده از سیستم حمل و نقل ریلی بهجای جادهای در کاهش هزینهها بسیار موثر است، از جمله برای پروژههایی که در استانهای مرکزی یا جنوبی اجرا میشوند. اتصال ریلی به مراکز تولید فولاد میتواند هزینهها را تا حد زیادی کاهش دهد.
اولویتبندی عرضه فولاد به پروژههای ملی
در شرایط محدودیت عرضه، باید پروژههای عمرانی کلان مانند نهضت ملی مسکن در اولویت قرار گیرند. اختصاص سهمیه مشخص به این پروژهها از سوی تولیدکنندگان، یک راهکار حمایتی است که در گذشته نیز در بخش سیمان تجربه شده و نتایج مثبتی به همراه داشته است.
در شرایطی که اقتصاد کشور با تورم مصالح و نوسانات متعدد دست و پنجه نرم میکند، حفظ پایداری در تامین فولاد با قیمت رقابتی، کلید موفقیت طرح نهضت ملی مسکن به شمار میرود. اگر رویکردهای حرفهای در خرید، حمل و توزیع فولاد به کار گرفته شود، میتوان بخشی از فشارهای مالی را کاهش داد و پروژهها را با سرعت بیشتری به مرحله بهرهبرداری رساند. در غیر این صورت، افزایش قیمت فولاد به تنهایی برای متوقف کردن اجرای طرحهای عمرانی کافی است.

