پیش فاکتور خالی است.
بحران بیبرقی در راه است؛ صنعت فولاد در خط مقدم آسیبها
تابستان هنوز از راه نرسیده، اما بازار برق ایران وارد وضعیت هشدار شده است. بنا بر اعلام رسمی رئیس قرارگاه پایش و مدیریت مصرف برق کشور، در هفتههای آینده تقاضای برق به ۶۸ هزار و ۵۰۰ مگاوات خواهد رسید، در حالی که پیشبینیها از ناترازی ۱۳ هزار مگاواتی در تامین برق خبر میدهد. این اختلاف قابلتوجه میان تولید و مصرف، معادل یک بحران جدی در زیرساختهای انرژی کشور است که تبعات آن پیش از همه، دامنگیر صنایع انرژیبر از جمله فولاد خواهد شد.
بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد تنها در اردیبهشت امسال، رشد مصرف برق نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۲۰ درصد بوده است. همچنین در سوم خرداد ۱۴۰۴ رکورد مصرف برق کشور با ثبت عدد ۶۵۶۵۶ مگاوات شکسته شد. در چنین شرایطی که میانگین دما در تابستان پیشرو نیز طبق گزارش سازمان هواشناسی بالاتر از حد نرمال پیشبینی شده است، انتظار میرود این روند افزایشی ادامه یابد و سیستم برقرسانی کشور فشار بیسابقهای را تجربه کند.
ناترازی ۱۳ هزار مگاواتی در تامین برق چه آسیبی به صنعت فولاد میزند؟
این وضعیت برای صنعت فولاد ایران که حدود ۶۰ درصد انرژی مصرفی آن وابسته به برق است، یک تهدید مستقیم به حساب میآید. به گفته مسئولان، در اردیبهشت امسال بیش از ۱۲.۸ درصد از برق صنایع قطع یا محدود شده و این رقم در خرداد به ۲۵ درصد رسیده است. این یعنی در مهمترین بازههای تولید، کارخانههای فولادی برق نداشتهاند؛ مشکلی که منجر به کاهش راندمان تولید، افزایش هزینه تمام شده و ناتوانی در اجرای برنامههای صادراتی خواهد شد.
نکته نگرانکننده دیگر، کاهش شدید توان تولیدی نیروگاههاست. کریمی، رئیس قرارگاه مدیریت مصرف، علت اصلی این بحران را کاهش نزولات آسمانی و در نتیجه کاهش ۵۰ درصدی حجم مخازن سدها نسبت به سال قبل میداند. به دنبال آن، تولید برق نیروگاههای برقآبی که سهم مهمی در شبکه تولید برق دارند، افت ۶۰ درصدی داشته است و فشار بیشتری را بر شبکه وارد کردهاند. در چنین شرایطی، صنایع فولادی که به صورت مداوم نیاز به برق پایدار دارند، از اولین قربانیان قطعی یا محدودسازی برق خواهند بود.
در عین حال، گرچه دولت در تلاش است با اجرای ۳۶ بسته مدیریت مصرف، از جمله زمانبندی توزیع برق، کمی از بار تقاضا بکاهد، اما این اقدامات بیشتر جنبه مسکّن دارد. همچنان چشمانداز روشنی برای تامین پایدار برق در ماههای آتی وجود ندارد، خصوصاً برای صنایع بزرگ که نهتنها مصرف بالایی دارند بلکه فعالیت آنها برای اقتصاد کشور حیاتی است. عدم تامین برق، یعنی توقف تولید، کاهش اشتغال، افت صادرات و در نهایت بیثباتی در بازار فولاد داخلی و بینالمللی.
نکته کلیدی دیگری که نباید از آن غافل شد، تهدید سرمایهگذاری در این صنعت است. سرمایهگذاران داخلی و خارجی همواره در ارزیابی فرصتها، یکی از شاخصهای اصلیشان، پایداری تامین انرژی است. در شرایطی که اخبار مربوط به ناترازی برق و خاموشیهای زنجیرهای در رسانهها منتشر میشود، ریسک سرمایهگذاری در صنعت فولاد به شدت بالت میرود و پروژههای توسعهای در این بخش یا متوقف میشوند یا به کندی اجرا خواهند شد.
از سوی دیگر، کاهش تولید فولاد بهواسطه بحران برق، موجب کمبود عرضه در بازار داخلی میشود. این مسئله باعث جهش قیمت شمش فولاد، میلگرد و سایر مشتقات خواهد شد. در نتیجه، پروژههای عمرانی، ساختوساز، و حتی طرحهای دولتی مانند نهضت ملی مسکن تحت تاثیر قرار میگیرند، هزینههایشان بالا میرود و تأخیر میخورند.
در جمعبندی باید گفت: بحران انرژی در تابستان ۱۴۰۴ دیگر فقط یک چالش فنی برای وزارت نیرو نیست؛ بلکه به مسئلهای راهبردی برای امنیت صنعتی کشور تبدیل شده است. اگر ناترازی برق با مدیریت بلندمدت و سرمایهگذاری در زیرساختهای تولید انرژی حل نشود، صنایع بزرگی مانند فولاد به جای موتور محرک اقتصاد، به چالش اصلی سیاستگذاران اقتصادی تبدیل خواهند شد.
هماکنون زمان آن رسیده که دولت، فعالان صنعت فولاد و شرکتهای تولید برق وارد فاز همکاری راهبردی شوند؛ زیرا با ادامه این روند، نه تنها خاموشیها، بلکه خاموش شدن چرخ تولید در کارخانهها را هم باید جدی گرفت.
