پیش فاکتور خالی است.
سنگآهن در سراشیبی، میلگرد در اوج؛ رمزگشایی از تناقض بازار فولاد داخلی
بازار جهانی آهنآلات در ماههای اخیر به یکی از پرچالشترین میدانهای اقتصادی جهان تبدیل شده است. نوسانات شدید ناشی از سیاستهای تجاری ایالات متحده، افت تقاضا در چین، و حرکت کشورها به سمت تولید فولاد سبز، هم صنایع فولاد و ساختوساز جهانی را تحتتأثیر قرار داده و همچنین پیامدهای مستقیمی برای ایران بهعنوان دهمین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان به همراه داشته است.
موج تازه تعرفهها در آمریکا و اثر آن بر زنجیره جهانی
تصمیم اخیر دولت آمریکا برای افزودن بیش از ۴۰۰ قلم کالا به فهرست تعرفههای فولاد و آلومینیوم، شوک تازهای به بازار جهانی وارد کرد. این تعرفهها تنها شامل فولاد خام نیستند، بلکه بخش گستردهای از صنایع پاییندستی مانند لوازم خانگی، قطعات خودروهای برقی، تجهیزات ریلی و حتی توربینهای بادی را نیز در بر میگیرند.
این سیاست عملاً هزینه تولید در صنایع کلیدی آمریکا را افزایش میدهد و میتواند مسیر زنجیره تأمین جهانی را تغییر دهد. شرکتهای بزرگی همچون تسلا هشدار دادهاند که ظرفیت فولاد داخلی آمریکا پاسخگوی نیاز روزافزون صنایع نوین نیست. از همین رو، احتمال ایجاد شکاف در عرضه داخلی و افزایش قیمت جهانی محصولات فولادی دور از انتظار نیست.
عرضه و تقاضا؛ میدان رقابت چین، هند و غولهای معدنی
فراتر از سیاستهای تجاری، تغییرات عرضه و تقاضا عامل تعیینکننده دیگری در تحولات بازار است. گزارش اخیر شرکت معدنی BHP نشان میدهد که کاهش تقاضا در چین و افزایش عرضه جهانی، قیمت سنگآهن را تا سطح ۱۰۱ دلار در هر تن پایین آورده؛ سطحی که نگرانیها درباره مازاد عرضه را افزایش داده است.
همزمان، هند با رشد چشمگیر در بخش تولید و مصرف فولاد به بازیگر مهمتری تبدیل شده است. این کشور علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به دنبال حضور پررنگتر در بازارهای صادراتی بهویژه اروپا با عرضه فولاد سبز است. این روند میتواند نقش چین در تعیین قیمتها را تا حدی محدود کند و موازنه بازار جهانی را تغییر دهد.
از سوی دیگر، دادههای انجمن جهانی فولاد نشان میدهد تولید در چین، ژاپن و کره جنوبی کاهش قابلتوجهی داشته، در حالی که ایالات متحده و ترکیه رشد مثبتی ثبت کردهاند. این تفاوتها تأکیدی است بر اینکه بازار بیش از هر زمان دیگری به سیاستهای داخلی کشورها و شرایط ژئوپلیتیک وابسته شده است.
جایگاه ایران در نقشه جهانی فولاد
ایران در جولای ۲۰۲۵ با رشد ۲۹.۷ درصدی تولید فولاد، جایگاه خود را در بین ۱۰ تولیدکننده برتر جهان تثبیت کرده است. با وجود این، مسیر صادرات همچنان پرچالش باقی مانده است. عراق که سالها اصلیترین مقصد میلگرد ایران بود، با اعمال محدودیتهای وارداتی و افزایش هزینهها، عملاً این مسیر را بسته است.
اکنون نگاه صادرکنندگان ایرانی به بازارهای جایگزین مانند سوریه و ازبکستان دوخته شده است. برای نمونه، در هفته گذشته میلگرد ایران با قیمت ۴۴۵ تا ۴۵۰ دلار FOB به سوریه صادر شد. هرچند این بازار ظرفیت جذب دارد، اما پایداری و امنیت آن با عراق قابل مقایسه نیست و ریسکهای خود را دارد.
بازار داخلی؛ بازتاب مستقیم تحولات جهانی
نوسانات بازار جهانی فولاد، بهسرعت در بازار داخلی ایران انعکاس یافته است. در هفته پایانی مردادماه، میلگرد به محدوده ۳۳,۶۰۰ تا ۳۸,۲۰۰ تومان در هر کیلو رسید؛ افزایشی چشمگیر که بیشترین فشار را بر بخش ساختوساز وارد کرده است. تیرآهن نیز رشد ۱۰۰ هزار تا یک میلیون تومان در هر شاخه را تجربه کرد.
در مقابل، قیمت ورق سیاه st37 و st52 ثبات نسبی داشتند. همچنین ورقهای گالوانیزه، روغنی و رنگی ابتدا افزایش قیمتی داشتند اما در ادامه به ثبات رسیدند. این روند نشان میدهد که محصولات طویل فولادی (مانند میلگرد و تیرآهن) بیشترین اثرپذیری را از شرایط جهانی و انتظارات تورمی داشتهاند، در حالی که ورقها به دلیل ثبات تقاضا در صنایع داخلی، نوسانات کمتری دارند.
چشمانداز پیشروی بازار آهنآلات ایران
با کنار هم قرار دادن عوامل داخلی و خارجی، میتوان آینده بازار ایران را ترکیبی از فرصتها و تهدیدها دانست. از یک سو، افزایش ظرفیت تولید و تثبیت جایگاه ایران در میان تولیدکنندگان بزرگ جهان، امکان تقویت موقعیت صادراتی را ایجاد میکند. از سوی دیگر، فشار ناشی از سیاستهای تجاری جهانی، کاهش تقاضا در چین، و محدودیتهای وارداتی در بازارهایی مانند عراق، تهدیدهایی جدی برای تداوم رشد صادرات محسوب میشوند.
برای فعالان داخلی، رصد تحولات جهانی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. تصمیمات سیاستگذاران در واشنگتن، پکن یا بروکسل میتواند ظرف چند روز بر قیمت محصولات فولادی در بازار تهران اثرگذار شود. بنابراین، راهبرد اصلی فعالان بازار باید بر انعطافپذیری، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی و پیشبینیپذیری استوار باشد.
