پیش فاکتور خالی است.
سد آمریکاییها در برابر سرمایه گذاری اعراب در ایران؛ ضربه غیرمستقیم به بازار فولاد
در حالیکه امارات متحده عربی سالهاست رتبه اول را در میان شرکای تجاری ایران به خود اختصاص داده است، حالا تحریمها و فشارهای سیاسی آمریکا، سدی جدی در مسیر توسعه این روابط اقتصادی ایجاد کردهاند؛ سدی که ممکن است عواقب آن تنها به حوزه سرمایهگذاری محدود نماند و بازارهایی مثل فولاد ایران را نیز دچار لرزش کند.
امارات؛ پل طلایی که به سختی میتوان از آن عبور کرد
برای فعالان اقتصادی، امارات نهفقط یک شریک تجاری بلکه دروازهای به بازارهای جهانی است. به گفته عرفان شاکری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات، بخش قابلتوجهی از کالاهای ایرانی از مسیر امارات به سایر کشورها صادر میشود. این مسیر صادراتی، هرچند غیرمستقیم، یکی از راههای تنفس تجاری ایران در سالهای اخیر بوده است.
اما همین مسیر حیاتی، اکنون با چالشهای بزرگی روبرو شده است. مهمترین آنها، تحریمهایی است که سرمایهگذاری اعراب در ایران را محدود کرده و فضای اقتصادی را برای حضور سرمایهگذاران خارجی ناامن جلوه میدهد.
سرمایهگذاری که به فولاد گره خورده است
شاید در نگاه اول ارتباط مستقیمی بین سرمایهگذاری امارات و بازار فولاد ایران به چشم نیاید، اما با کمی دقت میتوان فهمید که کاهش سرمایهگذاری خارجی، بهویژه در پروژههای صنعتی، به معنای کاهش تقاضا برای مواد اولیه، کاهش سفارشها به کارخانهها و در نهایت افت گردش مالی صنایع فولاد است.
در واقع فولاد بهعنوان یکی از پایهایترین محصولات صنعتی، بهطور مستقیم از رکود اقتصادی ضربه میخورد. وقتی سرمایهگذاری کاهش پیدا کند، پروژههای ساختمانی، عمرانی و صنعتی متوقف یا محدود میشوند و این یعنی افت مصرف فولاد در داخل. اگر امارات بهعنوان یکی از دروازههای مهم صادراتی نیز در این مسیر با احتیاط حرکت کند، صادرات فولاد نیز کمتر میشود.
وقتی «ریسک» جای «رشد» را میگیرد
سرمایهگذار، بیش از هر چیز به امنیت و پیشبینیپذیری بازار اهمیت میدهد؛ اما در شرایطی که حتی کشورهای دوست و همسایه مانند امارات نیز بهدلیل فشارهای سیاسی آمریکا از ورود مستقیم به پروژههای ایرانی پرهیز میکنند، این پیام مخابره میشود که ریسک سرمایهگذاری در ایران از حد معمول بالاتر رفته است.
این تغییر نگاه، نهتنها سرمایههای خارجی را فراری میدهد، بلکه سرمایهگذاران داخلی را هم محتاطتر میکند. نتیجه؟ توقف پروژههای بزرگ زیرساختی، صنعتی و ساختمانی، که در نهایت زنجیروار به رکود بازار فولاد ختم میشود. این زنگ خطر است؛ نه فقط برای کارخانهداران، بلکه برای همه اقتصاد ایران.
زیرساختهایی که همراهی نمیکنند
در کنار تحریمها، یک چالش دیگر نیز وجود دارد که اتفاقاً بهشدت با بازار فولاد مرتبط است: ضعف زیرساختهای حملونقل در ایران.
شاکری در اینباره هشدار داده است که ایران هنوز نتوانسته زیرساختهای ریلی، هوایی و دریایی خود را به سطح قابلقبولی برساند. این کمبود باعث شده که حتی اگر فرصتهای تجاری منطقهای ایجاد شوند، تجار ایرانی نتوانند از آنها بهدرستی استفاده کنند.
برای بازار فولاد که بخش عمدهای از محصولاتش نیاز به حملونقل ایمن، سریع و مقرونبهصرفه دارد، ضعف زیرساختی یعنی افزایش هزینهها، کاهش رقابتپذیری و سختتر شدن صادرات.
آینده مبهم، اما قابل پیشبینی
اگرچه مقامات اتاق مشترک ایران و امارات تلاش میکنند با افزایش هماهنگی با بخش خصوصی از شدت مشکلات بکاهند، اما تا زمانی که آمریکا با ابزار تحریم مانع ورود سرمایهگذاران عرب به ایران شود، نمیتوان به تغییر سریع وضعیت امیدوار بود.
بازار فولاد ایران، در چنین شرایطی، ممکن است وارد دورهای از رکود پنهان شود؛ رکودی که نه با کاهش تولید، بلکه با کاهش پروژهها و کند شدن چرخه سرمایهگذاری خود را نشان میدهد. هرگونه فشار سیاسی بر سرمایهگذاری خارجی، بیتردید اثر زنجیرهای بر بخشهای مختلف اقتصاد ایران خواهد داشت و فولاد، بهعنوان یکی از صنایع مادر، نخستین ضربهها را احساس خواهد کرد.
