پیش فاکتور خالی است.
چین و نبض بازار آهنآلات ایران؛ تصمیمهای سبز پکن به بازار ایران میرسد!
بازار جهانی فولاد سالهاست که زیر سایه سنگین چین حرکت میکند. کشوری که نزدیک به نیمی از فولاد دنیا را تولید میکند و کوچکترین تغییر در سیاستهای صنعتی، زیستمحیطی یا مالیاش، میتواند موجی از نوسان در بازارهای جهانی ایجاد کند. ایران هم از این قاعده مستثنا نیست. هر تصمیم در پکن، از محدودیت تولید تا بستههای حمایتی ساختوساز، چند هفته بعد خود را در قیمت میلگرد و تیرآهن داخلی نشان میدهد.
سیاستهای انقباضی چین؛ کنترل تولید به بهای آشفتگی بازار
از اواخر ۲۰۲۴، دولت چین سیاستی اتخاذ کرد که هدف آن کاهش مازاد تولید و کنترل آلایندگی بود. وزارت صنایع چین رسماً اعلام کرد تولید فولاد خام باید تا پایان ۲۰۲۵ دستکم ۵ درصد نسبت به میانگین سهساله کاهش پیدا کند. این تصمیم در نگاه نخست باعث رشد سریع قیمتها در بازار جهانی شد، چون فعالان بازار تصور کردند عرضه کاهش خواهد یافت.
اما ورق بهسرعت برگشت. همزمان با اجرای این محدودیتها، رکود ساختوساز در چین شدت گرفت و تقاضا برای فولاد کاهش یافت. نتیجه؟ بازار به جای کمبود، با مازاد عرضه روبهرو شد و قیمتها در مسیر نزولی قرار گرفتند.
افزون بر این، سیاست «اقتصاد سبز» چین، که بر صرفهجویی در مصرف انرژی و کاهش تولید صنایع سنگین تأکید دارد، موجب تعطیلی موقت یا کاهش ظرفیت تولید در کارخانههای فولادی شمال چین شد. این اقدام هزینه تولید را افزایش داد و در کوتاهمدت قیمت محصولات فولادی را بالا برد، اما با کاهش مصرف داخلی، موجی از فولاد ارزانتر دوباره به بازارهای صادراتی بازگشت.
سنگآهن؛ بازیگر خاموش در پس پرده تصمیمات فولادی
در معادله فولاد، سنگآهن همیشه نقش پشتصحنه اما کلیدی دارد. پس از سیاستهای انقباضی پکن، شرکتهای بزرگ معدنی جهان مانندBHP و ریو تینتو برای جلوگیری از سقوط قیمتها عرضه را کنترل کردند. با این حال، کاهش تقاضا از سوی کارخانههای چینی و افت نرخ بهره داخلی چین باعث شد قیمت سنگآهن در بورس دالیان تا ۱۵ درصد در سهماهه سوم ۲۰۲۵ افت کند.
این کاهش قیمت بلافاصله در بازار فولاد منعکس شد. قراردادهای آتی فولاد گرم و میلگرد در بورس شانگهای افت کردند و صادرکنندگان چینی برای حفظ سهم بازار ناچار شدند قیمتهای صادراتی خود را کاهش دهند. همین فولاد ارزانتر در نهایت مسیر خود را به بازارهای منطقه، از جمله خاورمیانه و ایران باز کرد.
واکنش بازار آهنآلات ایران؛ از هیجان تا ثبات نسبی
بازار ایران همواره از تحولات چین تأثیر میگیرد، زیرا قیمت جهانی فولاد، مبنای تعیین نرخ در بورس کالای ایران است. در ماههای ابتدایی ۱۴۰۴، با انتشار اخبار کاهش تولید فولاد در چین، انتظارات تورمی در بازار داخلی بالا رفت و بسیاری از تجار و کارخانهها قیمتها را افزایش دادند.
اما چند هفته بعد، با آشکار شدن رکود در بخش ساختوساز چین و افت تقاضای فولاد در شرق آسیا، فضا تغییر کرد. کاهش قیمت سنگآهن و محصولات فولادی صادراتی چین باعث شد واردکنندگان ایرانی با نرخهای پایینتری مواجه شوند. بازار داخلی بهتدریج از فاز هیجانی خارج شد و روندی آرام و حتی کاهشی در برخی مقاطع شکل گرفت.
به بیان ساده، بازار ایران در نیمه نخست سال از اخبار چین تغذیه کرد، اما از اواسط تابستان به واقعیتهای اقتصادی بازگشت.
رکود چین و واقعیت بازار ایران
آینده بازار آهنآلات ایران، بیش از هر زمان دیگری به سیاستهای چین وابسته است. اگر دولت پکن مسیر فعلی خود در کاهش تولید و کنترل مصرف انرژی را ادامه دهد، در حالی که اقتصاد جهانی همچنان درگیر رکود تقاضاست، احتمال ثبات یا حتی افت بیشتر قیمتها وجود دارد.
اما چین سابقه دارد که در شرایط رکود، با بستههای محرک اقتصادی، ساختوساز و پروژههای زیرساختی را دوباره فعال کند. در صورت اجرای چنین سیاستی، بازار جهانی فولاد ممکن است در مدت کوتاهی با جهش قیمتی روبهرو شود و بهتبع آن، بازار ایران نیز از این رشد بینصیب نخواهد ماند.
در ایران، شرایط داخلی نیز نقش مهمی دارد. رکود مسکن، محدودیت صادرات بهدلیل تحریمها و هزینه بالای حملونقل، همه عواملی هستند که شدت اثرگذاری سیاستهای چین را تعدیل میکنند. بنابراین، انتظار میرود بازار آهنآلات کشور در ماههای آینده بیش از هر چیز نوسانات آرام، اما وابسته به متغیرهای جهانی را تجربه کند.
جمع بندی؛ پکن همچنان فرمان بازار فولاد را در دست دارد
در نهایت، هرچند هزاران کیلومتر میان کارخانههای چین و بازار آهن ایران فاصله است، اما نبض قیمت در تهران هنوز در هماهنگی با تصمیمهای پکن میتپد. کاهش تولید، تغییر مسیر صادرات یا حتی یک دستور زیستمحیطی از سوی دولت چین، میتواند تنها در چند هفته معادلات بازار داخلی را بر هم بزند.
