پیش فاکتور خالی است.
فولاد چین در اوج؛ بازگشت اژدهای آهنین به صدر رقابت جهانی
در حالی که بسیاری از صنایع جهان با فشار رکود، سیاستهای حمایتی متناقض و تنشهای تجاری بینالمللی دستوپنجه نرم میکنند، فولاد چین با جهشی غیرمنتظره بار دیگر نگاهها را به سمت شرق آسیا برگردانده است. گزارش تازه اداره ملی آمار چین نشان میدهد که سود صنعت فولاد این کشور در نیمه نخست ۲۰۲۵ با رشدی ۱۳۶۹ درصدی به ۴۶.۳ میلیارد یوان رسیده است. اما این عدد حیرتانگیز چه پیامی برای آینده بازار جهانی دارد و چرا این بازگشت میتواند قواعد بازی را تغییر دهد؟
بازگشت چین به بازار فولاد پس از یک زمستان طولانی
سال گذشته صنعت فولاد چین با کاهش شدید سودآوری، شرایطی کمسابقه را تجربه کرد. افت ساختوساز داخلی، محدودیتهای انرژی و سیاستهای زیستمحیطی سختگیرانه، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرد. حالا اما با بازسازی تدریجی تقاضا و کاهش فشارهای محدود کننده، بازار فولاد چین نشانههای بازیابی را بروز داده است. این رشد چشمگیر نه از رونق فوقالعاده درآمد، بلکه از عبور از کف تاریخی سود سال قبل و بازگشت به محدودههای عادی نشأت میگیرد.
یکی از نشانههای این تغییر، تصمیم گروه شگانگ، بزرگترین تولیدکننده خصوصی فولاد چین، برای افزایش متوالی قیمت محصولات طویل است. این اقدام در سه دوره پیاپی نهتنها بازتابی از افزایش هزینهها بلکه سیگنالی برای تقویت اعتماد بازار محسوب میشود. به بیان ساده، وقتی غولهای صنعت شروع به بالا بردن قیمت میکنند، یعنی انتظار دارند تقاضا پایدار بماند.
نبرد تعرفهها و بازترسیم جغرافیای فولاد چین
تحولات فولاد چین را نمیتوان جدا از تنشهای تجاری جهانی بررسی کرد. ایالات متحده با وضع تعرفههای سنگین بر فولاد و آلومینیوم اروپا و همچنین تعرفه ۱۵ تا ۳۰ درصدی بر واردات از برخی کشورهای آفریقایی، دوباره جبهههای قدیمی رقابت صنعتی را فعال کرده است. این تصمیمها نهتنها زنجیره تأمین جهانی را مختل میکند بلکه در برخی کشورهای صادرکننده، مانند لسوتو، تهدیدی جدی برای اشتغال به شمار میرود.
چین اما مسیر متفاوتی برگزیده و با حذف تعرفهها بر واردات از کشورهای آفریقایی، در حال ایجاد یک شبکه تازه از روابط تجاری است. این رویکرد دو پیام دارد: اول، تلاش برای گسترش نفوذ اقتصادی در بازارهای نوظهور؛ دوم، مقابله نرم با سیاستهای انزواگرایانه آمریکا. در چنین فضایی، فولاد به ابزاری ژئوپلیتیک تبدیل شده که مرزهایش فراتر از کارخانهها و بندرها کشیده میشود.
اروپا؛ در جنگ بین توافق و نگرانی
اتحادیه اروپا همچنان در تلاش است تا با آمریکا به توافقی جامع درباره تعرفهها برسد. اگرچه بخشی از تعرفهها کاهش یافته، فولاد و آلومینیوم همچنان با سد ۵۰ درصدی روبهرو هستند. این موضوع موجب نارضایتی عمیق تولیدکنندگان شده است. مدیرعامل WV Stahl آلمان صریحاً هشدار داده که ادامه این وضعیت، توان رقابت اروپا را در برابر مازاد ظرفیت تولید در آسیا کاهش میدهد.
بریتانیا و الگوی فولاد سبز
در این میان، بریتانیا با سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیون پوندی در توسعه فولاد سبز سعی دارد خود را از رقابت صرفاً قیمتی جدا کند. هدف لندن، ایجاد مدلی پایدار است که هم الزامات محیطزیستی را رعایت کند و هم جایگاه جهانی فولاد بریتانیا را بهبود دهد. این استراتژی اگر موفق شود، میتواند الهامبخش سایر اقتصادهای صنعتی برای سودآوری و پایداری باشد.
کمیسیون اروپا همزمان تحقیقات ضددامپینگ درباره واردات فولاد نورد گرم از مصر، ژاپن و ویتنام را به نتیجه رسانده است. چنین اقداماتی گرچه در کوتاهمدت از تولیدکنندگان داخلی حمایت میکند، اما ممکن است با واکنشهای متقابل تجاری همراه شود و تعادل بازار جهانی را برهم بزند.
پیامدهای بازگشت چین برای ایران
بازار فولاد ایران همواره به شدت از نوسانات و تصمیمات بازیگران بزرگ جهانی تأثیر میگیرد. افزایش قیمت فولاد در چین، تغییر تعرفهها در اروپا و آمریکا و سرمایهگذاری بریتانیا در فولاد سبز، هر کدام میتواند مسیر صادرات و واردات ایران را دستخوش تغییر کند.
برای تولیدکنندگان داخلی، این یک هشدار است که مزیتهای سنتی مانند انرژی ارزان یا دستمزد پایین، بهتنهایی ضامن بقا در بازار جهانی نیست. در آینده، بهرهوری، فناوری و سازگاری با استانداردهای زیستمحیطی نقشی تعیینکننده خواهند داشت.
در عین حال، تحولات ژئوپلیتیکی بین چین و آمریکا میتواند فرصتها یا تهدیدهای جدیدی ایجاد کند. اگر سیاستهای تجاری به نفع رقبا تغییر کند یا تحریمها دستخوش اصلاح شود، بازارهای تازهای پیش روی فولاد ایران گشوده خواهد شد. اما این اتفاق تنها برای شرکتهایی که آماده پاسخ سریع و انعطافپذیر هستند، به موفقیت منجر میشود.
فولاد چین با جهش سود ۱۳۶۹ درصدی، پیامی روشن به جهان فرستاده است: بازی هنوز تمام نشده و اژدهای آهنین میتواند هر لحظه با قدرت برگردد. اما این بازگشت در بستر رقابت تعرفهای، استراتژیهای سبز و معادلات ژئوپلیتیک شکل میگیرد. برای ایران و دیگر تولیدکنندگان، درک درست این تحولات و اقدام بهموقع، مرز بین بقا و حذف از صحنه رقابت خواهد بود.
