
همه افرادی که در صنایع مختلف فعالیت دارند به خوبی میدانند که میلگرد چه اهمیت بالایی دارد و پایه اصلی هر فونداسیون است. اما قیمت میلگرد، این روزها نوسانات شدید دارد. کاهش تقاضا و رشد موجودی انبارها نیز از مشکلات بازار میلگرد هستند. با آنکه نرخ تولید کارخانهها تغییری محسوس نداشته، اما انباشت کالا در انبارها و افت خرید در بازار آزاد، نشانگر رکود فزایندهای است که صنعت فولاد کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
افت تقاضا؛ زنگ خطر برای زنجیره فولاد
کاهش مستمر تقاضا در بازار داخلی، مهمترین علت رکود فعلی است. دادههای به دست آمده از بورس کالا و بازار آزاد نشان میدهد که حجم خرید میلگرد نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش داشته است. عقبنشینی سازندگان پروژههای عمرانی و ساختمانی از خرید گسترده، علت اصلی این وضعیت ارزیابی میشود. افزایش هزینه ساخت، نوسانات ارزی و نااطمینانی نسبت به آینده اقتصادی، موجب تعلیق بسیاری از پروژههای نیمهتمام شده است. این روند زنجیره تولید تا فروش را با چالشهایی جدی مواجه کرده است.
تأثیر رکود مسکن بر بازار میلگرد
بازار مسکن همزمان با صنعت فولاد دچار رکود ساختاری شده است. قیمت بالای مصالح، رشد هزینههای جانبی ساخت و کاهش توان خرید خانوارها، پروژههای عمرانی را از رونق انداخته است. از آنجا که میلگرد، سهم عمدهای در پروژههای ساختمانی دارد، هرگونه افت در حوزه ساختوساز بهسرعت بر میزان خرید و مصرف این محصول اثرگذار میشود.
مازاد موجودی انبارها؛ نشانه رکود عمیقتر
انباشت محصولات فولادی در انبارها، پیامد مستقیم افت تقاضاست. کارخانهها و انبارداران موجودیهایی دارند که فروش نمیرود و نقدینگی آنها را بلوکه کرده است. موجودیهای انباشته شده، فشاری مضاعف بر چرخه تولید وارد میکند و مانع از برنامهریزی منطقی برای تولیدات جدید میشود. کاهش نقدینگی و افزایش هزینههای نگهداری، بسیاری از فعالان این حوزه را به سمت کاهش یا توقف فعالیت سوق میدهد.
نقش بحران انرژی در تضعیف صنعت فولاد
کمبود گاز طبیعی و برق، یکی از عوامل مهمی است که ظرفیت تولید فولاد را به شدت کاهش میدهد. کارخانههای تولید میلگرد، با محدودیتهای شدید در مصرف انرژی مواجه هستند که این امر منجر به افت تولید و افزایش هزینههای ثابت شده است. استمرار این شرایط، آینده تولید را در هالهای از ابهام قرار داده و امنیت تأمین محصولات فولادی در بازار داخلی را با چالش مواجه کرده است. در چنین شرایطی، تداوم تولید برای بسیاری از کارخانهها توجیه اقتصادی ندارد.
صادرات محدود و نبود بازارهای جایگزین
در شرایطی که بازار داخلی با مازاد عرضه روبروست، ظرفیت صادراتی نیز در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. بازارهای هدف برای میلگرد ایرانی محدود و تحت فشار تحریمها هستند. همچنین تعرفههای صادراتی در برخی کشورها مانند عراق و افغانستان، مانع رشد فروش خارجی شدهاند. نبود تنوع در بازارهای صادراتی، باعث شده است تولیدکنندگان نتوانند ظرفیت مازاد خود را به خوبی مدیریت کنند.
فشارهای سیاسی و نوسانات ارزی
تحولات سیاسی در سطح بینالملل و تداوم تحریمها نیز نقش مهمی در تشدید رکود بازار دارد. نوسانات نرخ ارز، هزینه واردات مواد اولیه و تجهیزات را افزایش داده و امکان برنامهریزی میان مدت را از فعالان بازار سلب کرده است. در نبود یک چشمانداز با ثبات، تصمیمگیری برای خرید، سرمایهگذاری یا توسعه فعالیتها به تعویق افتاده و فضای بازار را بیثبات کرده است.
رکود فعلی بازار میلگرد و مقاطع فولادی حاصل چند عامل داخلی و خارجی است؛ کاهش تقاضا، بحران انرژی، نوسانات ارزی و کاهش رشد در بازارهای جهانی از جمله عواملی هستند که به این رکود سنگین دامن میزند. ادامه این روند، بدون اتخاذ تدابیر اساسی در حوزه سیاستگذاری صنعتی و اقتصادی، چشمانداز مثبتی برای فعالان این صنعت ندارد.

