پیش فاکتور خالی است.
فولاد ایران میان افتوخیز بازار داخلی و صعود در آمار جهانی؛ شکاف فرصتها و چالشها
صنعت فولاد ایران این روزها چهرهای متفاوت از خود نشان میدهد؛ یک روی سکه، آمارهای بینالمللی است که جایگاه کشورمان را در جمع قدرتهای جهانی تثبیت کرده و روی دیگر، بازار داخلی که همچنان زیر فشار نوسانات ارزی و کمبود حمایتهای عملی، در مسیر پرسنگلاخی حرکت میکند.
بر اساس تازهترین گزارش World Steel Association، تولید جهانی آهن اسفنجی در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۱۴۰ میلیون تن رسید؛ رقمی که رکورد چهار ساله را شکست. هند با تولید ۵۴ میلیون تن در صدر جدول قرار گرفت و ایران با ۳۴.۱ میلیون تن جایگاه دوم را از آن خود کرد. این سهم قابلتوجه، نزدیک به نیمی از کل تولید جهان به همراه هند، نشان میدهد ایران نقشی استراتژیک در زنجیره فولاد جهانی دارد. افزون بر آن، ظرفیت تولید ۲.۶ میلیون تن بریکت نیز کشور را به بازیگری مهم در بازار منطقهای بدل ساخته است.
در کنفرانس فولاد دبی چه گذشت؟
جایگاه ایران در صنعت فولاد در کنفرانس فولاد دبی نیز مورد تأکید قرار گرفت. کارشناسان بینالمللی با اشاره به ظرفیتهای ایران، چشمانداز رشد تولید تا سال ۲۰۲۶ را مطرح کردند. چنین دادههایی تصویری از قدرت تولیدی ایران ارائه میدهند که میتواند به برگ برندهای برای توسعه اقتصادی و افزایش سهم صادرات تبدیل شود.
اما در نقطه مقابل، بازار داخلی آهن و فولاد با مشکلات ریشهدار دست به گریبان است. نوسانات شدید نرخ ارز شاید مهمترین عامل تأثیرگذار باشد. کاهش بهای دلار به زیر کانال ۹۸ هزار تومان طی هفتههای اخیر بلافاصله خود را در قیمت مقاطع فولادی نشان داد. میلگرد در برخی کارخانهها تا ۷۰۰ هزار تومان ارزان شد، ورق فولاد مبارکه کاهش ۲۰۰ تا ۶۰۰ تومانی را تجربه کرد و تیرآهن نیز تغییرات نامحسوسی داشت.
این رفتار نشان میدهد بازار بیش از آنکه از ظرفیتهای تولیدی یا سیاستهای حمایتی اثر بگیرد، به صورت مستقیم به تحولات ارزی واکنش نشان میدهد؛ عاملی که برنامهریزی بلندمدت را برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان دشوار میکند.
سرنوشت بستههای حمایتی دولت برای فولاد ایران
آخرین بسته حمایتی دولت با محورهایی در زمینه مالی، ارزی، زیرساختی و بازرگانی تدوین شد، اما طبق گزارشها تنها ۲۰ درصد آن به مرحله اجرا رسیده است. پیچیدگیهای اداری، محدودیتهای بانکی و تعهدات ارزی، اجرای بسیاری از بندهای کلیدی را متوقف کرده است. کارشناسان معتقدند این وضعیت فاصلهای عمیق میان سیاستهای اعلامی و واقعیت عملیاتی صنعت ایجاد کرده و اعتماد فعالان را کاهش داده است.
با این حال، نقاط روشن نیز دیده میشود. نمونه آن تولید موفق شمش فولادی در گروه ملی صنعتی فولاد ایران است که نشان میدهد ظرفیت فناورانه و تخصصی کشور همچنان بالاست. این دستاوردها میتوانند سکوی پرشی برای تقویت جایگاه جهانی باشند، مشروط بر آنکه سیاستهای حمایتی کارآمد و ثبات اقتصادی همراهی کنند.
چشمانداز آینده صنعت فولاد ایران
چشمانداز آینده صنعت فولاد ایران وابسته به دو محور کلیدی است: نخست، بازنگری در سیاستهای حمایتی و رفع موانع بوروکراتیک همراه با ضمانت اجرایی واقعی؛ دوم، ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز که به تولیدکنندگان امکان میدهد با اطمینان بیشتری تصمیمگیری و سرمایهگذاری کنند. تنها در این صورت است که ظرفیتهای بالقوه به فرصتهای بالفعل بدل میشوند و ایران میتواند از موقعیت ممتاز جهانی خود بهرهبرداری کامل نماید.
به نظر میرسد دوگانگی امروز، یعنی موفقیت در آمار جهانی و بیثباتی در بازار داخلی، بیش از هر چیز پیام روشنی برای سیاستگذاران دارد: اگر فرصتها بهدرستی مدیریت نشوند، فاصله میان «قدرت روی کاغذ» و «واقعیت در بازار» بیش از پیش عمیق خواهد شد.
