پیش فاکتور خالی است.
نیمسال سخت فولاد ایران با جهش هزینهها، کاهش سود و نشانههای بازگشت تعادل
نیمه نخست سال ۱۴۰۴ برای صنعت فولاد ایران بیش از هر چیز با یک واژه تعریف میشود: فشار؛ فشاری که از سه جبههیمختلف بر شانههای فولادسازان سنگینی کرد: افزایش بهای انرژی و مواد اولیه، رشد هزینههای مالی و اعتباری و رکود جهانی بازار فولاد. نتیجه این ترکیب نامتوازن، کاهش میانگین ۴۰ تا ۵۰ درصدی سودآوری شرکتهای بزرگ فولادی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بود؛ افتی که در آمارهای رسمی سامانه کدال بهخوبی قابل مشاهده است.
در نگاه نخست، شاید رشد نسبی درآمد عملیاتی شرکتها نشانهای از وضعیت مطلوب به نظر برسد، اما بررسی دقیقتر نشان میدهد که این افزایش فروش ریالی، تقریبا کامل در میان هزینهها مستهلک شده است. فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، ذوبآهن اصفهان و فولاد ارفع چهار بازیگر اصلی این صحنه بودند؛ هر یک با داستانی متفاوت اما ریشهای مشترک: جهش بیسابقه هزینهها.
سقوط حاشیه سود و تورم تولید فولاد مبارکه
در میان دادههای منتشرشده، فولاد مبارکه شاید ملموسترین مثال باشد. این شرکت در نیمه نخست امسال کاهش ۳۶ درصدی سود ناخالص و ۴۵ درصدی سود خالص را تجربه کرد. دلیل اصلی چه بود؟ افزایش ۱۳۸ درصدی بهای گاز مصرفی، رشد ۶۹ درصدی هزینه آب و افزایش ۳۰ تا ۳۵ درصدی نرخ مواد اولیه. در حالیکه نرخ فروش محصولات کلیدی همچون کلاف گرم و سرد تنها ۷ تا ۸ درصد رشد داشت، این شکاف عظیم بین هزینه و درآمد عملا حاشیه سود را به کمترین سطح چند سال اخیر رساند.
فولاد خوزستان هم وضعیت بهتری نداشت؛ کاهش ۷۰ درصدی سود خالص در این شرکت، زنگ خطری برای کل صنعت بود. در سوی دیگر، فولاد ارفع برخلاف روند عمومی، با رشد ۱۷ درصدی سود خالص توانست از تلاطم هزینهها عبور کند؛ دستاوردی که به لطف کنترل مالی، صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا و اتکای کمتر به فروش اعتباری حاصل شد.
ذوبآهن؛ پروندهای قدیمی با ضرری تازه
در میان شرکتهای بورسی، ذوبآهن اصفهان همچنان رکورددار ضرر است. این شرکت در ششماهه نخست امسال زیانی معادل ۴٬۳۳۱ میلیارد تومان را ثبت کرد؛ یعنی چهارمین سال پیاپی با تراز منفی. کارشناسان دلیل اصلی این تداوم زیان را ساختار سنتی تولید، وابستگی بالا به کوره بلند و مصرف سنگین انرژی میدانند؛ عواملی که در شرایط افزایش قیمت حاملهای انرژی، ضرر را تشدید کردهاند.
اصلاحات ساختاری فولاد مبارکه؛ گام کوچک برای آینده
در میان تحولات مهم نیمسال نخست، اقدام فولاد مبارکه برای تفکیک و استقلال «مجتمع فولاد و نورد پیوسته سبا» توجه زیادی جلب کرد. این تصمیم اگرچه در کوتاهمدت بخشی از سود خالص شرکت مادر را کاهش داد، اما از دید تحلیلی میتواند زمینهساز چابکی مدیریتی، شفافیت مالی و افزایش بهرهوری عملیاتی شود. روندی که اگر ادامه یابد، در میانمدت میتواند بخشی از حاشیه سود ازدسترفته را احیا کند.
تاثیر نیروهای بیرونی شامل نرخ انرژی تا رکود جهانی بر فولادسازان
مشکل فولادسازان ایرانی تنها چالشهای داخلی نیست. رکود نسبی در بازار جهانی فولاد، به خصوص در چین، کاهش نرخهای فروش در بورس شانگهای و نوسانات نرخ ارز در داخل کشور، همگی فشار مضاعفی بر حاشیه سود وارد کردهاند. در حالیکه قیمت جهانی فولاد در مسیر نزولی حرکت کرده، هزینه انرژی در ایران همچنان رو به افزایش است. این شکاف باعث شده صادرات فولاد ایران کمتر شود و سهم برخی بازارهای سنتی در خاورمیانه و آسیای مرکزی به خطر بیفتد.
چشمانداز نیمه دوم سال؛ امید به تعادل در بازار فولاد
با وجود همه دشواریها، تحلیلگران معتقدند نیمه دوم سال ۱۴۰۴ میتواند صحنهای برای بازگشت نسبی تعادل باشد. احتمال ثبات نرخ ارز، کاهش فشار مصرف گاز در فصل سرد و تمرکز شرکتها بر کنترل هزینهها و تولید محصولات خاصتر با ارزش افزوده بالا، همگی نشانههایی از آغاز دورهای محتاطانه از بهبود هستند. مسیر نجات فولاد ایران در سه محور خلاصه میشود؛ اصلاح سیاستهای انرژی، بهبود بهرهوری و توسعه صادرات هوشمند.
