پیش فاکتور خالی است.
فولاد ایران در سایه بیداری شرق؛ آیا بازار داخلی آماده تغییر است؟
بازار آهنآلات ایران در نیمه آبانماه، برخلاف تلاطمهای جهانی، در وضعیت ثباتی احتیاط قرار دارد. نه خبری از جهشهای ناگهانی است و نه از ریزشهای سنگین. در ظاهر، همهچیز آرام است؛ اما زیر پوست این آرامش، تغییراتی در حال شکلگیری است که از شرق آسیا آغاز شده و میتواند در هفتههای آینده مسیر بازار داخلی را دگرگون کند. در حالیکه اقتصاد چین با سیگنالهای تازه از بخش تولید و ساختوساز جان گرفته، فعالان فولاد ایران چشمانتظار اثرگذاری این تحولات بر نرخ ارز، صادرات و زنجیره تولید هستند.
چین؛ بازگشت غول خفته فولاد
پس از ماهها رکود و کاهش تقاضا، بازار فولاد چین از اواخر اکتبر نشانههای بازیابی را بروز داده است. شاخص ترکیبی قیمت فولاد که تا مرز ۳۴۱۲ یوان در هر تن سقوط کرده بود، اکنون روندی صعودی در پیش گرفته و تحلیلگران انتظار دارند این حرکت در ماه نوامبر نیز ادامه یابد.
ریشه این تغییر را باید در دو عامل جستوجو کرد: نخست، محدودیتهای شدید تولید در تانگشان که عرضه را تا ۳۰ درصد کاهش داده و دوم، بهبود تدریجی تقاضای ساختمانی بر پایه رشد شاخص PMI در بخش ساختوساز. نتیجه این ترکیب کلاسیک یعنی کاهش عرضه و افزایش تقاضا، افزایش تدریجی قیمتها و بهبود اعتماد بازار بوده است.
در کنار این عوامل، تحولات سیاسی میان پکن و واشنگتن نیز فضای روانی مثبتی ایجاد کرده است. دیدارهای اخیر مقامات دو کشور و احتمال تعلیق برخی تعرفهها، چشمانداز بهتری را برای تجارت جهانی و در نتیجه برای بازار انرژی و فلزات رقم زده است. کاهش ۵.۴ درصدی موجودی انبارهای فولاد در پایان اکتبر هم نشان میدهد که تقاضا واقعی است، نه حاصل سفتهبازی کوتاهمدت.
نوسان در بازار آسیا؛ فولاد صعودی، سنگآهن نزولی
در حالی که قیمت محصولات فولادی در چین روندی افزایشی دارد، بازار ورق گرم در آسیا همچنان با فشار نزولی روبهرو است. قیمت ورق سیاه چین به حدود ۴۵۴ دلار فوب و ۴۶۵ دلار سیافآر در جنوب شرق آسیا رسیده که نسبت به روزهای قبل کاهش جزئی داشته است. پیشنهادهای پایینتر از سوی عرضهکنندگان چینی و هندی نیز رقابت را تشدید کرده و مانع از رشد قیمتها شده است.
در مقابل، بازار سنگآهن مسیر مخالفی را طی میکند. قیمت سنگآهن با عیار ۶۲ درصد تحویل چین به حدود ۱۰۴ دلار در هر تن رسیده و روند نزولی دارد. کاهش حاشیه سود فولادسازان و استفاده از منابع جایگزین مواد اولیه، فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کرده است.
این واگرایی میان محصول نهایی و ماده اولیه نشاندهنده اصلاح حاشیه سود تولیدکنندگان و بازگشت تعادل نسبی در زنجیره ارزش فولاد است. برای بازار ایران، این الگو به معنای حفظ ثبات در کوتاهمدت است، زیرا معمولاً اثر نوسانات جهانی با چند هفته تأخیر به داخل منتقل میشود.
فولاد سبز؛ افق بلندمدت صنعت جهان
در پسِ این نوسانات کوتاهمدت، تحولی عمیقتر در صنعت فولاد جهان در حال وقوع است: گذار به تولید سبز. فولاد بهتنهایی نزدیک به ۸ درصد از انتشار دیاکسیدکربن جهانی را به خود اختصاص میدهد و اکنون دولتها و شرکتهای بزرگ مأموریت کاهش ۹۰ درصدی آن تا سال ۲۰۵۰ را آغاز کردهاند.
پروژه HYBRIT در سوئد با استفاده از هیدروژن سبز بهجای زغالسنگ توانسته تا ۹۵ درصد انتشار را کاهش دهد و نخستین فولاد بدون کربن را تولید کند. در آلمان نیز گروه ThyssenKrupp با بودجهای بیش از ۲ میلیارد یورو در حال جایگزینی کورههای بلند با فناوری احیای مستقیم هیدروژنی است. بیش از ۸۰ پروژه مشابه در سراسر جهان کلید خورده که نهتنها فناوری تولید بلکه سیاستهای انرژی و صادرات کشورها را نیز دگرگون میکند.
برای ایران، که از مزیت انرژی برخوردار است، این روند جهانی میتواند فرصتی استراتژیک باشد. ورود به زنجیره فولاد سبز با توسعه فناوری احیای مستقیم و استفاده از سرمایهگذاریهای بینالمللی میتواند موقعیت ایران را در بازارهای منطقهای تثبیت کند، بهشرط آنکه سیاستهای توسعه صنعتی هماهنگ با این تغییر جهانی اتخاذ شود.
بازار داخلی فولاد؛ ثبات با چاشنی انتظار
در داخل کشور، بازار آهنآلات در هفته دوم آبانماه روندی کمنوسان داشت. قیمت میلگرد در محدوده ۳۸,۴۰۰ تا ۴۲,۵۰۰ تومان باقی ماند و تیرآهن در سایزهای مختلف بین ۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان کاهش قیمت را تجربه کرد. سایر مقاطع مانند ورق سیاه و پروفیل نیز نوسانات جزئی و عمدتا نزولی داشتند.
نرخ ارز در محدوده ۱۰۷ هزار تومان ثابت ماند و تقاضای جدیدی از سمت مصرفکنندگان نهایی دیده نشد. فعالان بازار بیشتر در وضعیت «انتظار» قرار دارند؛ منتظرند ببینند آیا روند رشد در شرق ادامه پیدا میکند یا نه.
بازار جهانی فولاد در حال تجربه مرحلهای از بازیابی تدریجی است؛ رشدی که بیشتر حاصل کاهش عرضه و بهبود انتظارات سیاسی است تا جهش واقعی مصرف. در این میان، بازار ایران فعلاً ترجیح میدهد مسیر محتاطانه خود را حفظ کند. اما واقعیت این است که هر تحول در شرق، دیر یا زود بر رفتار بازار داخلی اثر میگذارد. اگر غول فولاد چین واقعا از خواب بیدار شده باشد، موج بعدی حرکت احتمالا از همانجا آغاز خواهد شد.
