
در دل صنایع مادر کشور، صنعت فولاد همچون قلبی میتپد که حرکت بسیاری از بخشهای اقتصادی وابسته به آن است. اما حالا این قلب با چالشی جدی روبهروست؛ ناترازی انرژی. موضوعی که فقط یک مشکل فنی یا اقتصادی نیست، بلکه به تهدیدی بزرگ برای ادامه حیات این صنعت تبدیل شده است.
وزیر صنعت، معدن و تجارت در آیین بهرهبرداری از خط تولید بریکت فولاد خوزستان پرده از واقعیتی تلخ برداشت: شرکت فولاد خوزستان در چند سال اخیر ۴۵ هزار میلیارد تومان (۴۵ همت) به خاطر ناترازی انرژی ضرر دیده است. عددی که فقط یک شرکت را هدف قرار نداده، بلکه نمادی است از زخمی عمیق که بر پیکر صنعت فولاد ایران نشسته است.
اما این «ناترازی انرژی» دقیقا یعنی چه و چرا تا این حد خطرناک شده است؟
انرژی؛ سوخت حرکت یا مانع پیشرفت؟
برای تولید هر تن فولاد، مقدار زیادی برق و گاز لازم است. وقتی فرایند تأمین این منابع به مشکل میخورد، نهتنها تولید کاهش مییابد بلکه هزینهها سر به فلک میکشد. ناترازی انرژی به این معناست که میزان نیاز صنایع به انرژی، بیش از توان فعلی تولید و تأمین کشور است.
در این وضعیت، واحدهای تولیدی یا باید منتظر نوبت بمانند، یا با قطعیهای مکرر برق و گاز کنار بیایند. نتیجه مشخص است: کاهش تولید، افزایش زیان و افت جایگاه رقابتی در بازارهای جهانی.
فولاد خوزستان؛ قربانی بزرگ در میان غولها
فولاد خوزستان بهعنوان یکی از بزرگترین شرکتهای تولید فولاد در کشور، در سالهای اخیر با چالشهای زیادی روبهرو بوده است. با وجود این که این شرکت همواره تلاش کرده خود را همسطح با استانداردهای بینالمللی نگه دارد، اما قطع و محدودیت انرژی در فصول مختلف سال، بهویژه در تابستان و زمستان، به تولید آن ضربه زده است.
اگر ضرر ۴۵ همتی فولاد را در مقیاس ملی در نظر بگیریم، مشخص میشود که بسیاری دیگر از شرکتهای فولادی ضررهایی مشابه یا حتی سنگینتر را تجربه میکنند. یعنی تنها یک کارخانه نیست که آسیب دیده؛ بلکه کل صنعت فولاد کشور در لبه تیغ ایستاده است.
خاموشیها، تعطیلیها و آیندهای نگرانکننده
وقتی یک کارخانه فولاد، به خاطر قطعی گاز یا برق، مجبور به توقف خط تولید میشود، تبعات آن فقط به همان روز و هفته محدود نمیشود. تعطیلیهای مکرر، تولید را از نظم خارج میکند، کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار میدهد، نیروی انسانی را بیانگیزه میکند و مشتریان داخلی و خارجی را از کاهش خواهد داد.
از سوی دیگر، فشار نوسانات انرژی، باعث کاهش بهرهوری و افزایش قیمت تمام شده محصولات فولادی میشود. در شرایطی که کشورهای رقیب مثل چین، هند یا ترکیه با انرژی ارزان و پایدار تولید میکنند، فولاد ایران قدرت رقابت را از دست میدهد.
صنعت فولاد؛ نیازمند نجات فوری
وزیر صمت به نکتهای کلیدی اشاره کرده است: «اگر صنایع فعالیت نکنند، پمپاژ تولید و جریان پول در کشور مختل خواهد شد.» این جمله نشان میدهد که خطر ناترازی انرژی فقط متوجه فولاد نیست، بلکه کل اقتصاد کشور را تهدید میکند؛ چراکه صنعت فولاد، تأمینکننده مواد اولیه برای دهها صنعت دیگر از جمله خودروسازی، ساختوساز، لوازم خانگی و زیرساخت است.
در چنین شرایطی، کشور به یک راهحل فوری، کارآمد و پایدار نیاز دارد. برخی از پیشنهادها شامل موارد زیر هستند:
- سرمایهگذاری در نیروگاههای برق اختصاصی برای صنایع بزرگ
- استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر برای کاهش فشار روی شبکه سراسری
- بهینهسازی مصرف انرژی در فرآیندهای تولید فولاد
- اجرای دقیق و عادلانه سیاستهای سهمیهبندی انرژی
- حمایت جدی دولت از طرحهای بهینهسازی انرژی در صنایع مادر
فولاد ایران؛ بماند یا بسوزد؟
فولاد، ستون فقرات صنعت کشور است؛ اما اگر بهجای برنامهریزی درست به حال خود رها شود، خیلی زودتر از آنچه فکرش را میکنیم، سقوط خواهد کرد. ضرر ۴۵ همتی فولاد خوزستان، فقط یک هشدار نیست؛ یک سیگنال قرمز روشن است برای کل سیاستگذاران، مدیران و فعالان صنعتی.
اگر انرژی که سوخت این صنعت است، تأمین نشود، همه زنجیره فولاد، از معدن تا بازار، در خطر فروپاشی خواهد بود.

