
تنشهای اقتصادی و زیرساختهای فرسوده در بسیاری از کشورهای منطقه، زمینهساز موج جدیدی از پروژههای عمرانی شده است. لبنان، با گذراندن بحرانهای گوناگون طی سالهای اخیر، اکنون در مسیر بازسازی قرار گرفته است. بازگشت شرکتهای پیمانکار به بازار ساختوساز این کشور، نیاز شدیدی به واردات مصالح ساختمانی، از جمله میلگرد را ایجاد میکند. این تحولات، چشماندازی مثبت برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان فولاد ایران ترسیم کرده است.
بررسی دقیق بازار میلگرد لبنان و ارتباط آن با ظرفیتهای صادراتی ایران، نشان میدهد که دورهای طلایی برای حضور در بازار منطقه آغاز شده است. تحلیل شرایط حاکم بر بازار لبنان و مزیتهای رقابتی ایران، فرصت مناسبی برای ارزیابی استراتژیهای صادراتی جدید به شمار میآید.
نیاز فزاینده لبنان به میلگرد در پی آغاز پروژههای عمرانی
آغاز مجدد طرحهای زیرساختی در بیروت، طرابلس و دیگر شهرهای بزرگ لبنان، باعث رشد قابل توجه تقاضا برای مقاطع فولادی، از جمله میلگرد آجدار شده است. بازسازی پلها، جادهها، واحدهای مسکونی و تأسیسات عمومی، بخش عمدهای از این نیاز را شکل میدهد. عدم توانایی صنایع داخلی لبنان در تأمین این حجم از مقاطع، زمینه را برای واردات گستردهتر فراهم میکند.
میزان واردات میلگرد در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است و انتظار میرود این روند در فصل سوم سال نیز ادامه داشته باشد. فعال شدن صندوقهای بینالمللی بازسازی، از جمله بانک جهانی، نقش مهمی در تأمین منابع مالی این پروژهها دارد.
مزیتهای رقابتی ایران برای تأمین میلگرد بازار لبنان
موقعیت جغرافیایی، هزینه حمل پایین، قیمت تمامشده رقابتی و تنوع در سبد تولید، ایران را به مکانی مناسب برای تأمین بازار میلگرد لبنان تبدیل کرده است. با وجود بنادر جنوبی کشور، از جمله بندر شهید رجایی، امکان ارسال سریع بار به مقصد بندر بیروت نیز وجود دارد.
از سوی دیگر، سابقه صادرات موفق میلگرد ایرانی به بازارهای عراق، سوریه، افغانستان و حوزه قفقاز، نشاندهنده توانمندی تولیدکنندگان داخلی در رقابت با رقبای ترکیهای و چینی است. شرکتهایی مانند ذوبآهن اصفهان، فولاد خراسان و نورد و لوله یزد، طی سالهای اخیر سهم قابل توجهی از بازارهای منطقهای را به دست آوردهاند.
موانع موجود در مسیر صادرات مقاطع فولادی به لبنان
با وجود فرصتهای پر رنگ، موانعی نظیر نوسانهای ارزی، مشکلات مرتبط با تبادلات بانکی، محدودیتهای تحریمی و مسائل گمرکی، صادرات به لبنان را با چالشهایی روبرو میکند. نبود قراردادهای حملونقل منظم و ضعف زیرساختهای لجستیکی نیز در برخی موارد باعث افزایش هزینه نهایی برای واردکنندگان لبنانی میشود.
رفع این چالشها نیازمند همکاری میان دولت، اتاقهای بازرگانی و تشکلهای صنفی فعال در حوزه فولاد است. استفاده از ارزهای محلی، گسترش قراردادهای تهاتر، تقویت روابط تجاری غیررسمی و ایجاد دفاتر بازاریابی در بیروت، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تسهیل صادرات محسوب میشوند.
نقش دیپلماسی اقتصادی در توسعه صادرات فولاد به لبنان
روند مثبت روابط دیپلماتیک ایران و لبنان، بستر مناسبی برای افزایش تعاملات اقتصادی ایجاد کرده است. طی نشستهای اخیر هیئتهای تجاری دو کشور، ضرورت همکاری بلند مدت در حوزه تامین مصالح ساختمانی مورد تأکید بوده است. حمایت دولت از شرکتهای صادرکننده فولاد، با اعطای تسهیلات صادراتی و حذف بروکراسیهای زائد، نقش تعیینکنندهای در استفاده از این فرصت دارد. تقویت دفاتر بازرگانی ایران در لبنان و حضور فعالتر در نمایشگاههای تخصصی ساختوساز بیروت، از دیگر اقداماتی هستند که مسیر صادرات فولاد را هموارتر میکنند.
رونق گرفتن بازار میلگرد در لبنان، فرصت تازهای برای حضور مؤثر تولیدکنندگان ایرانی در منطقه به وجود آورده است. بهرهگیری از ظرفیتهای صادراتی موجود، همراه با رفع موانع ساختاری، میتواند موقعیت ایران را در بازارهای ساختمانی خاورمیانه تقویت کند.

