پیش فاکتور خالی است.
نیمنگاهی به فولاد ایران در ۱۴۰۴؛ رشد محدود تولید در سایه بحران انرژی
صنعت فولاد ایران در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۴ رشد محدود ۰.۷ درصدی در تولید داشت؛ رشدی که هرچند چشمگیر نیست، اما پس از افت ۴.۸ درصدی در سه ماهه ابتدایی سال، بهبود نسبی به شمار میرود. دلیل این تغییر روند بیش از هر چیز به برنامهریزی دقیقتر واحدهای فولادی برای مدیریت محدودیتهای برقی در تیرماه برمیگردد. در حالیکه اردیبهشتماه با کاهش ۹۰ درصدی سهمیه برق، فولادسازان را با بحران جدی روبرو کرده بود، استفاده از نیروگاههای خودتأمین و خرید برق آزاد یا سبز، بخشی از فشار خاموشیها را کاهش داد.
عملکرد تولید در زنجیره فولاد
بررسی آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان میدهد که عملکرد زنجیره فولاد در این مدت، چهرهای دوگانه داشته است. در بخش مواد اولیه، تولید کنسانتره سنگآهن با رشد ۵.۱ درصدی و ثبت ۲۵.۱ میلیون تن، در صدر قرار گرفته است. دلیل اصلی این افزایش، مصرف برق کمتر این حلقه از تولید است که در شرایط کمبود انرژی، مزیت قابل توجهی محسوب میشود. در مقابل، بخش پایین دست بازار تصویر متفاوتی دارد؛ به خصوص در تولید تیرآهن که افت سنگین ۳۹.۵ درصدی و تولید تنها ۳۱۱ هزار تن داشته است. تغییرات خطوط تولید در ذوبآهن اصفهان عامل اصلی این کاهش معرفی شده است.
در مجموع، تولید کل مقاطع طویل فولادی با افت ۳ درصدی به ۴.۱۲۳ میلیون تن رسیده است. همچنین در بخش محصولات تخت، روند نزولی ادامه دارد. ورق گرم با کاهش ۶.۱ درصدی به ۳.۱۴ میلیون تن، ورق سرد با افت ۶.۸ درصدی به ۸۶۱ هزار تن و ورق پوششدار با افت ۳.۱ درصدی به ۵۷۲ هزار تن رسیدهاند. کل مقاطع تخت فولادی با افت ۸.۲ درصدی به ۳.۳۵۱ میلیون تن کاهش یافتهاند؛ موضوعی که دلیل آن رکود تقاضای داخلی و محدودیتهای تولیدی است.
وضعیت فولاد میانی و مواد اولیه
در بخش نیمهساختهها، تولید بیلت و بلوم تقریباً بدون تغییر و با کاهش جزئی ۰.۱ درصدی در سطح ۶.۵۱ میلیون تن باقی مانده است. در مقابل، اسلب رشد ۱.۹ درصدی را تجربه کرده و به ۴.۴۹ میلیون تن رسیده است. با این حال، تولید فولاد میانی در مجموع با کاهش ۰.۷ درصدی به ۱۰.۸۴ میلیون تن رسیده است.
در بخش مواد اولیه، عملکرد متفاوتی دیده میشود. آهن اسفنجی با رشد ۲ درصدی به ۱۴.۸۱۲ میلیون تن رسیده، اما تولید گندله سنگآهن با افت ۵.۶ درصدی به ۲۲.۴۵ میلیون تن کاهش یافته است. افت گندله میتواند در ادامه سال زنجیره تأمین فولاد را دچار مشکل کند، چرا که افزایش تولید کنسانتره بدون توسعه ظرفیت گندلهسازی، فشار زیادی بر بخش میانی و پاییندست ایجاد خواهد کرد.
چالش انرژی و مسیر آینده
آنچه از این دادهها برمیآید، این است که بحران انرژی و محدودیتهای برق، همچنان اصلیترین عامل نوسان تولید در فولاد ایران است. در کنار آن، رکود تقاضای داخلی و رقابت شدید در بازارهای صادراتی نیز فولادسازان را با شرایط پیچیدهای روبهرو کرده است. با وجود این، رشد صادرات در برخی حلقهها همچون اسلب و ورق نشان میدهد که بخشی از صنعت توانسته با تغییر رویکرد، افت فروش داخلی را جبران کند.
اما کاهش چشمگیر تولید محصولاتی مانند تیرآهن و ورق گرم، زنگ خطر جدی برای عرضه در بازار داخلی محسوب میشود. در شرایطی که ساختوساز و پروژههای عمرانی نیاز مستمر به این محصولات دارند، ادامه روند نزولی میتواند به افزایش قیمتها و بیثباتی بازار منجر شود.
راهکارهای پایداری تولید
چالشهای ساختاری فولاد ایران، شامل وابستگی به انرژی ارزان، فرسودگی تجهیزات و کمبود تنوع در سبد محصولات، تهدیدی برای آینده این صنعت محسوب میشود. راهکارهایی مانند سرمایهگذاری در فناوریهای بهرهور، توسعه نیروگاههای اختصاصی و ایجاد انعطافپذیری بیشتر در خطوط تولید، میتواند زمینهساز پایداری تولید باشد. در کنار آن، رصد مداوم قیمت آهن آلات اهمیت بالایی دارد، چرا که تغییرات عرضه و تولید، به شدت و به صورت مستقیم بر معاملات این بازار اثرگذار است.
در مجموع، فولاد ایران در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴ تصویری ترکیبی از رشد محدود، افت شدید در برخی بخشها و امیدواری به بهبود صادرات را ارائه میدهد. اگرچه این رشد ۰.۷ درصدی نشانهای مثبت پس از افتهای قبلی است، اما حل بحران انرژی و اصلاح ساختار تولید، شرط اصلی برای دستیابی به ثبات و رشد پایدار در سالهای آینده خواهد بود.
