پیش فاکتور خالی است.
انرژی نیست، تولید نیست! ماجرای خاموشیها و دردسرهای کارخانههای فولاد
باز هم قطعی گاز و برق در کشور! داستانی تکراری که هرسال، توی زمستون و تابستون اتفاق میفته. اگه میخوای بدونی چرا در دی و بهمنماه قیمت میلگرد یهو بالا میره یا بازار راکد میشه، جواب اصلیش همینجاس: انرژی نیست!
بدون گاز، کورهها خاموش میشن!
تولید فولاد، مخصوصاً در ایران، بهشدت به انرژی وابستهست. گاز و برق، قلب تپنده کارخونههای فولادسازیان. کافیه فشار گاز کم بشه یا برق برای چند ساعت قطع بشه، خط تولید میخوابه و وقتی تولید متوقف بشه، دو اتفاق میافته:
- موجودی انبارها کم میشه
- قیمتها میره بالا، چون عرضه کم شده و تقاضا هم تغییر نکرده
حالا تو این شرایط، چه کسی ضرر میکنه؟ هم تولیدکننده، هم مصرفکننده.
چرا تولید در صنعت فولاد در زمستان همیشه بحران داره؟
در فصل سرد، مصرف گاز خانگی میره بالا. مردم بخاری و شوفاژ رو روشن میکنن و فشار گاز توی کشور کم میشه. وزارت نفت، طبق معمول اولویت رو میده به مصرف خانگی (که طبیعیه)، اما از اونور به کارخونهها میگه: فعلاً فعالیت نکنید!
و این یعنی توقف خط تولید فولاد، یعنی توقف صادرات، یعنی از دست رفتن میلیاردها درآمد برای کشور، یعنی بیکاری موقت برای بخشی از نیروی کار.
یه مثال ساده بزنیم:
دی ماه پارسال، فقط با ۱۰ روز قطعی گاز در یکی از کارخانههای بزرگ فولاد، حدود ۱۵۰ هزار تن تولید از دست رفت. قیمت میلگرد هم در همون بازه زمانی، حدود ۵ تا ۸ درصد رفت بالا. این یعنی یه بازار متأثر از انرژی، نه از دلار یا مذاکرات سیاسی.
فقط گاز نیست، برق هم دردسر ایجاد میکنه!
تابستونا مشکل برق داریم، زمستونا مشکل گاز! توی تابستون، بهخاطر مصرف بالای کولر و تجهیزات سرمایشی، برق صنعتی قطع میشه. توی زمستون، گاز. یعنی یه کارخونه فولاد عملاً فقط چند ماه در سال میتونه با خیال راحت کار کنه. این یعنی برنامهریزی تولید بههم میریزه.
سرمایهگذارها میرن عقب
وقتی تأمین انرژی قابلپیشبینی نیست، کسی حاضر نیست روی خط تولید جدید سرمایهگذاری کنه. چون معلوم نیست بتونه پایدار تولید کنه. این یعنی توسعه صنعت فولاد کُند میشه.
راه حل چیه؟
چندتا راه حل وجود داره:
- افزایش ظرفیت تولید انرژی پاک: خورشیدی، بادی، یا حتی نیروگاههای سیکل ترکیبی میتونن یه پشتیبان خوب باشن.
- مدیریت هوشمند مصرف انرژی: یعنی کارخونهها بتونن طبق یه برنامه مشخص خاموشی داشته باشن، نه یهدفعهای.
- افزایش راندمان مصرف انرژی: یعنی استفاده از تجهیزاتی که انرژی کمتری مصرف کنن.
- اختصاص سهمیه ثابت گاز به صنایع راهبردی مثل فولاد: چون این صنایع نقش مهمی در صادرات و ارزآوری دارن.
حالا تکلیف خریدارا چیه؟
اگه مصرفکننده واقعی هستی، یعنی پروژه داری یا ساختوساز توی دستته، زمستونا یهکم حواست رو بیشتر جمع کن. چون ممکنه تولید کم بشه و قیمت بالا بره.
اگه سرمایهگذاری میکنی، حتماً نمودارهای عرضه و وضعیت کارخانهها رو زیر نظر داشته باش. مثلاً ببین کدوم کارخانه بهخاطر قطعی گاز تولیدش متوقف شده و کدوم همچنان داره تولید میکنه. این اطلاعات ممکنه برات سود خیلی خوبی بسازه.
بازار فولاد، فقط با دلار و مذاکرات تکون نمیخوره. انرژی، مخصوصاً گاز و برق، یه نقش پنهان ولی خیلی مهم داره توی تعیین قیمتها. اگه این چالش حل نشه، حتی با بهترین توافقهای سیاسی هم نمیتونیم انتظار یه بازار باثبات داشته باشیم.
پس دفعه بعدی که قیمت میلگرد یا تیرآهن بالا رفت، حتماً یه نگاه هم به وضعیت نیروگاهها و فشار گاز بندازید!
