پیش فاکتور خالی است.
کاهش تولید ورقهای فولادی از ابتدای ۱۴۰۴؛ زنگ خطری برای صنایع
فروردین ۱۴۰۴ با یک هشدار جدی برای صنایع کشور آغاز شد؛ آماری که انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران منتشر کرده، نشان میدهد تولید برخی از حیاتیترین محصولات زنجیره فولاد، بهویژه ورقهای گرم و سرد، کاهش داشته است. در حالی که همزمان صنایع پاییندستی مثل خودروسازی، لوازم خانگی و پروژههای عمرانی، بهشدت به این محصولات وابستهاند. کاهش عرضه، رشد قیمت و ناترازی انرژی مثل برق، دست به دست هم دادهاند تا تولیدکنندگان فولاد با چالشهای تازهای روبرو شوند. اما این تنها آغاز ماجراست؛ کاهش تولید برخی مقاطع طویل مانند تیرآهن نیز میتواند اثرات زنجیرهای و مخربی بر بازار مسکن و ساختوساز بگذارد.
کاهش تولید مقاطع فولادی؛ آمار چه میگویند؟
بر اساس گزارش رسمی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، تولید کل محصولات فولادی در فروردین امسال به ۱۸۱۲ هزار تن رسیده که نسبت به ۱۸۵۱ هزار تن در مدت مشابه سال قبل، کاهش ۲.۱ درصدی داشته است. این کاهش کلی به خودی خود نگرانکننده است، اما وقتی به جزئیات نگاه میکنیم، زنگ خطر به صدا درمیآید:
- تیرآهن: کاهش شدید ۴۱.۴ درصدی
- مقاطع تخت فولادی: کاهش ۳.۳ درصدی
- ورق گرم: کاهش ۴.۶ درصدی
- ورق سرد: کاهش ۱.۳ درصدی
- مقاطع طویل فولادی (شامل میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی): کاهش ۶.۱ درصدی
کاهش تولید این مقاطع بازار مصالح ساختمانی و پروژههای عمرانی را تحت تاثیر قرار میدهد و زمینهساز افزایش قیمتها در بازار آزاد خواهد شد.
چرا کاهش تولید مقاطع فولادی خطرناک است؟
اول اینکه کاهش تولید مقاطع فولادی یک تهدید جدی برای صنایع پاییندستی است. ورقهای فولادی، چه گرم و چه سرد، در صنایع مختلفی کاربرد دارند:
- در خودروسازی برای ساخت بدنه و قطعات
- در لوازم خانگی برای تولید یخچال، لباسشویی، اجاق گاز
- در ساخت ماشینآلات صنعتی
- در صنایع بستهبندی
وقتی روند تولید این ورقها به مشکل میخورد، این صنایع باید مواد اولیه را با قیمت بالاتری خریداری کنند. نتیجه؟ افزایش هزینه تمامشده محصولات، کاهش سود و در بسیاری از موارد، کاهش کیفیت یا حذف شدن از بازار رقابتی.
پیامد مستقیم کاهش تولید ورق فولادی بر بازار مسکن را هم نمیتوان نادیده گرفت. تیرآهن و میلگرد دو عنصر کلیدی در پروژههای عمرانی هستند. کاهش ۴۱ درصدی تولید تیرآهن و نبشی و ناودانی به معنای کاهش عرضه در بازار و افزایش قیمت تمامشده ساختمان است. این موضوع باعث گرانی بیشتر در بازار مسکن و حتی توقف یا تعویق پروژههای بزرگ میشود.
چه عواملی باعث کاهش تولید مقاطع فولادی شدهاند؟
یکی از مهمترین دلایل افت تولید در فروردین، محدودیتهای برقی اعمالشده بر صنایع فولادی است. این محدودیتها معمولاً از خرداد و تیر اعمال میشدند، اما امسال از فروردین شروع شدهاند. تولید مقاطع فولادی انرژی زیادی نیاز دارد و قطع برق یا کاهش توان مصرفی، تولید را به شدت محدود میکند.
افزایش هزینههایی مانند دستمزد، حملونقل، مواد اولیه مکمل و تعمیرات باعث شده است حاشیه سود کارخانهها کاهش پیدا کند. بهخصوص کارخانههای کوچکتر، ممکن است بخشی از خطوط خود را متوقف کنند تا ضرر بیشتری متحمل نشوند.
افزایش نرخ ارز در ماههای اخیر، هزینه واردات مواد اولیه و تجهیزات را بیشتر کرده است. در نتیجه، بسیاری از واحدهای تولیدی با تأمین مالی سختتری روبرو هستند. همچنین در برخی محصولات، کاهش تقاضای داخلی یا دشواریهای صادراتی (مانند تحریمها یا تعرفهها) نیز باعث ایجاد مشکل روند تولید شده است. کارخانهای که نتواند محصولش را به فروش برساند، ناچار به کاهش میزان تولید خواهد شد.
رشد در بخشهایی از بازار فولاد؛ همه چیز منفی نیست
با وجود کاهش تولید در بخشهایی از فولاد، برخی محصولات رشد مثبتی را ثبت کردهاند:
- میلگرد: افزایش تولید ۴.۱ درصد
- ورقهای پوششدار: افزایش ۱۳.۱ درصد
- بیلت و بلوم: افزایش ۲.۷ درصد
- اسلب: افزایش ۷.۶ درصد
- فولاد میانی: افزایش ۴.۶ درصد
این دادهها نشان میدهد که برخی واحدهای فولادسازی با تمرکز بر محصولات میانی و خام توانستهاند تولید خود را افزایش دهند، البته به شرط تأمین انرژی. به عبارتی، رشد تولید در این بخشها نشان میدهد ظرفیت تولید وجود دارد، اما عوامل بیرونی مانند برق و بازار، مانع از رشد کامل شدهاند.
لزوم واکنش فوری برای نجات صنایع
اگر ناترازی برق، افزایش نرخ ارز و رکود در بازار داخلی ادامه پیدا کند، احتمال دارد روند کاهش تولید در ماههای آینده نیز تکرار یا حتی تشدید شود. در تابستان که محدودیت برق بیشتر میشود، انتظار میرود صنایع فولادی به خصوص در بخش نورد (تولید ورق، تیرآهن، نبشی و…) مشکلات جدیتری را تجربه کنند.
کاهش تولید فولاد در فروردین ۱۴۰۴ نباید نادیده گرفته شود. اگر سیاستگذاران صنعتی و اقتصادی کشور به موقع وارد عمل نشوند، زنجیرهای از آسیبها به صنایع پاییندستی، بازار مسکن، اشتغال و صادرات وارد خواهد شد. تأمین برق پایدار، کنترل نرخ ارز و ارائه مشوقهای تولیدی کمک میکند از تشدید بحران جلوگیری شود. این گزارش یک هشدار است؛ هشداری که باید جدی گرفته شود.
