پیش فاکتور خالی است.
خاموشیهای بیبرنامه، ریسک ۱۵ هزار میلیاردی برای صنعت فولاد
در حالیکه هنوز تابستان ۱۴۰۴ از راه نرسیده، صنایع فولادی کشور با موجی از خاموشیهای بدون برنامه و پیشهشدار روبرو شدهاند؛ موضوعی که نه فقط تولید قطعات فولادی را فلج کرده، بلکه اثرات آن به سرعت به دیگر زنجیرههای صنعتی، بازار اشتغال و حتی اقتصاد کلان کشور نیز سرایت کرده است.
سید ابوتراب فاضل، از فعالان باسابقه صنعت فولاد، هشدار داده که خاموشیهای اخیر در واحدهای صنعتی کشور، بهویژه کارخانههای فولاد و سیمان، نه یک تصمیم فنی، بلکه یک بحران مدیریتی در سیاستگذاری حوزه انرژی است.
ضررهای سنگین در صنعت فولاد: ۱۵ هزار میلیارد تومان فقط در یک ماه
به گفته فاضل، تنها در اردیبهشت ماه، قطع مکرر برق در صنایع فولادی، زیانی حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان به کشور تحمیل کرده است. این رقم فقط مربوط به یکی از مجموعههای فعال در حوزه فولاد است؛ عددی که اگر به کل زنجیره فولاد تعمیم داده شود، میتواند تصویری نگرانکننده از آینده این صنعت حیاتی برای کشور ترسیم کند.
او تأکید کرده: «نمونهای از این ضررها را میتوان در عملکرد هلدینگ صنایع و معادن غدیر دید که تنها به دلیل خاموشی و قطعی گاز، بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان از درآمد خود را از دست داده است.»
یکی از مسائل کلیدی مطرح شده از سوی کارشناسان، عدم تناسب الگوی تأمین برق با نیازهای واقعی تولید فولاد است. تولید فولاد در ایران طی دو دهه گذشته عمدتاً به روش قوس الکتریکی انجام میشود؛ روشی که به شدت وابسته به برق پایدار است. اما در شرایط فعلی، بسیاری از کارخانهها تنها ۵ درصد برق مورد نیاز خود را دریافت میکنند، آن هم در حدی که فقط چراغها را روشن نگه میدارد، نه کورهها را!
فاضل میگوید: «مجوز ایجاد این واحدها پس از بررسیهای دقیق از سوی وزارت نیرو، صمت، منابع طبیعی و گاز صادر شده است. حالا چطور ممکن است همین وزارتخانهها با قطع برق، عملاً این سرمایهگذاریها را نابود کنند؟»
قطع برق نیروگاههای خورشیدی؛ تیر خلاص به تولید پایدار
نکته عجیبتر این است که حتی برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی نیز در روزهای اخیر قطع شده است! وزارت نیرو این اتفاق را ناشی از «ناپایداری شبکه» اعلام کرده، اما برای بسیاری از فعالان اقتصادی این رفتار بیشتر نشانهای از سردرگمی مدیریتی است تا یک مسأله فنی.
آیا صنایع، قربانی مصرف خانگی هستند؟
فاضل با اشاره به اینکه مسأله اصلی، «کمبود برق» نیست، بلکه الگوی نادرست تخصیص مصرف است، ادامه میدهد: «چرا باید صنایع مولد، که میلیاردها دلار ارزش افزوده و صدها هزار شغل ایجاد میکنند، به دلیل مصرف بالا در بخش خانگی و خدماتی متوقف شوند؟»
بر اساس آمارها، ارزشافزوده صنعت فولاد در ایران سالانه بیش از ۱۰ میلیارد دلار است. هر ساعتی که برق این صنعت قطع میشود، دهها تُن فولاد کمتر تولید خواهد شد؛ اتفاقی که نه تنها زنجیره تأمین داخلی را دچار اخلال میکند، بلکه تعهدات صادراتی کشور را نیز به خطر میاندازد.
خاموشیهایی با پیامکهای مبهم!
قطع برق صنایع فولادی در ماه جاری حتی با اطلاعرسانی رسمی نیز همراه نبوده است. وزارت نیرو فقط یک پیامک فرستاده و اعلام کرده برق تا ۱۵ روز آینده قطع خواهد بود؛ بدون اینکه برنامهای برای پس از این مدت ارائه شود. فاضل در واکنش به این موضوع میگوید: «چنین رفتارهایی بیشتر شبیه تخمینهای گنگ است تا مدیریت بحران.»
ضررهای فنی در بازار فولاد، فراتر از عدد و رقم
یکی دیگر از ابعاد پنهان این بحران، خسارتهای فنی به تجهیزات سنگین کارخانههای فولاد است. توقف ناگهانی کورههای قوس الکتریکی، خرابی ماشینآلات گرانقیمت و ایجاد اختلال در فرآیندهای پیچیده تولید، هزینههایی میلیاردی را به کارخانهها تحمیل میکند که در هیچکدام از محاسبات رسمی دیده نمیشود.
این فعال صنعت فولاد در پایان از دولت خواسته تا با نگاهی فراتر از یک تصمیم فنی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی این خاموشیها را در نظر بگیرد و فوراً جلسهای اضطراری با حضور مدیران ارشد فولادی برگزار کند.
او همچنین خواستار ورود مستقیم وزارت صمت برای دفاع از حقوق صنایع تولیدی شد و گفت: «نباید اجازه دهیم صنعتی با این میزان اشتغالزایی و سرمایهگذاری، قربانی ناهماهنگیهای مدیریتی شود.»
خاموشیهای بدون برنامه و تصمیمگیریهای غیرشفاف در حوزه برق، حالا بازار فولاد ایران را نشانه گرفتهاند. این اتفاق، نهفقط تولید و صادرات، بلکه پایداری کل زنجیره اشتغال و امنیت صنعتی کشور را در معرض تهدیدی جدی قرار داده است. اگر دولت سریع وارد عمل نشود، گل به خودی خاموشیها، ممکن است یکی از مهمترین صنایع ایران را از پا دربیاورد.
