
بازار آهنآلات ایران در هفتههای اخیر وارد مرحلهای شده است که بسیاری از فعالان آن را «نقطه تغییر مسیر» میدانند؛ جایی که یک تصمیم در مورد نحوه قیمتگذاری ورق گرم فولاد مبارکه میتواند تعادل شکننده بازار را کامل برهم بزند. ورق گرم، قلب بسیاری از صنایع پاییندستی است و کوچکترین اختلال در عرضه یا تغییر در نرخ پایه آن، بلافاصله در قیمت پروفیل، لوله، سازههای فلزی و حتی بازار مسکن و خودروسازی منعکس میشود. همین حساسیت باعث شده است نگاهها به تصمیمسازی این روزها معطوف شود؛ تصمیمی که میتواند بازار را به سمت افزایش مجدد قیمتها سوق دهد یا دستکم سطح جدیدی از نوسان را رقم بزند.
ریشه تنش در بازار فولاد؛ اختلاف بر سر نرخ ارز مبنا
آنچه بازار را به این نقطه رسانده، اختلاف بین فولاد مبارکه و سندیکای لوله و پروفیل درباره نرخ مبنای قیمتگذاری ورق گرم است. فولاد مبارکه معتقد است نرخ پایه محصولات باید با دلار تالار دوم حدود ۱۰۰ هزار تومان محاسبه شود. این در حالی است که در سالهای اخیر مبنای قیمتگذاری دلار مبادلهای بوده است که در محدوده ۷۲ تا ۷۳ هزار تومان قرار دارد.
این فاصله ارزی در ظاهر عددی ساده است، اما وقتی با قیمت جهانی ورق گرم حدود ۴۶۰ دلار در هر تن فوب چین ترکیب میشود، نتیجه آن افزایش حدود ۲,۲۵۰ تومان به ازای هر کیلوگرم ورق است. به معنای سادهتر، اگر ورق گرم امروز با نرخ پایه ۳۳,۵۰۰ تومان در بورس کالا عرضه میشود، با مبنای ارز جدید این عدد ممکن است به حوالی ۴۶ هزار تومان برسد؛ جهشی نزدیک به ۳۸ درصد.
سندیکای لوله و پروفیل با این تغییر مخالف بوده و معتقد است چنین جهشی میتواند صنایع پاییندستی را تحت فشار قرار دهد و رکود تقاضای داخلی را تشدید کند. اما فولاد مبارکه تأکید دارد که با هزینههای تولید امروز، قیمت فعلی با ساختار واقعی اقتصاد همخوانی ندارد.
فرمول جدید عرضه در بازار فولاد؛ کاهش HR و بالا رفتن رقابت
از اواسط تابستان، فولاد مبارکه سازوکار تازهای را در عرضه ورق گرم اجرا کرده و محصولات را به دو گروه HB و HR تقسیم کرده است. این تفکیک باعث شد حجم عرضه ورق HR که تقاضای اصلی صنایع لوله و پروفیل است کاهش پیدا کند. نتیجه این محدودیت، افزایش رقابت در معاملات و بالا رفتن نرخ میانگین بوده است.
در همین دوره، قیمت ورق سیاه در برخی کارخانهها طی چند روز تا ۱,۵۰۰ تومان افزایش یافته و بازار پروفیل نیز در مسیر مشابه، رشد ۱,۵۰۰ تا ۲,۰۰۰ تومان را تجربه کرده است. این نوسان نه ناشی از کمبود، بلکه سریعترین واکنش بازار به شایعه تغییر مبنای ارزی است. فعالان بازار بهخوبی میدانند که اگر نرخ پایه در بورس کالا تغییر کند، پروفیل و لوله نخستین بخشهایی هستند که بهسرعت از آن تأثیر میپذیرند.
بازار گاهی حتی پیش از صدور دستور، خودش را با نرخهای جدید هماهنگ میکند و همین رویکرد در روزهای اخیر بهخوبی دیده شد.
آیا بازار فولاد عقبنشینی میکند یا خود را با نرخ جدید تطبیق داده است؟
در آخرین عرضه فولاد مبارکه، متوسط نرخ معامله ۴۳,۷۷۰ تومان ثبت شد؛ نرخی که حتی پیش از رسمی شدن هرگونه تغییر، به ارز تالار دوم نزدیک است. این داده نشان میدهد بخش زیادی از بازار، از جمله واسطهها و برخی واحدهای پاییندستی، خود را با سطوح قیمتی جدید وفق دادهاند.
بنابراین حتی اگر وزارت صمت در نهایت با تغییر مبنای ارز مخالفت کند، بازگشت قیمتها به عقب چندان ساده نخواهد بود. بازار اکنون در نقطهای قرار دارد که «انتظار افزایش» در ذهن خریداران شکل گرفته است و چنین انتظاری مانع کاهش قیمت در کوتاهمدت میشود.
بازار فولاددر آستانه تصمیمی که جهت زمستان را مشخص میکند
تصمیم درباره نحوه قیمتگذاری ورق گرم فولاد مبارکه، تنها یک بخشنامه ساده نیست؛ تصمیمی است که میتواند تغییرات زیر را به همراه داشته باشد:
- سطح قیمت مقاطع نوردی را تغییر میدهد.
- بازار پروفیل و لوله را تحت فشار قرار میدهد.
- رقابت در بورس کالا را تشدید میکند.
- مسیر صادرات را دوباره تعریف میکند.
- حتی شاخصهای تورمی صنعت ساختمان را تحت تأثیر قرار میدهد.
بازار اکنون در وضعیتی قرار دارد که هر خبر کوچک، بهسرعت خودش را در قیمتها نشان میدهد. این حساسیت بالا نشان میدهد تصمیمی که ظرف روزهای آینده گرفته میشود، هم تعیینکننده معاملات هفته پیشرو است و هم چشمانداز قیمتها در آستانه زمستان را شکل میدهد.
تا زمانی که اختلاف میان فولاد مبارکه، صنایع پاییندستی و نهادهای سیاستگذار حل نشود، بازار آهن در همین وضعیت انتظار، التهاب و نوسان باقی خواهد ماند؛ وضعیتی که مصرفکنندگان را نگران، تولیدکنندگان را محتاط و معاملات را محدود کرده است.

