
در حالی که هنوز وزارت نیرو بهصورت رسمی برنامهای برای مدیریت مصرف برق صنایع اعلام نکرده، اما اطلاعات موثق نشان میدهد که خاموشیهای گسترده و منظم برای شهرکهای صنعتی کشور در راه است؛ اتفاقی که زنگ خطر جدی برای صنایع بزرگ از جمله صنعت فولاد را به صدا درآورده است. بر اساس پیگیریها، قطعی برق صنایع از نیمه اردیبهشت ۱۴۰۴ آغاز خواهد شد و این محدودیتها تا مهرماه ادامه خواهد داشت.
مطابق برنامه پیشنهادی، صنایع باید در اردیبهشت یک روز در هفته، در خرداد و شهریور دو روز، و در تیر و مرداد سه روز در هفته بدون برق فعالیت کنند. این موضوع علاوه بر محدودیتهای زمانی، شامل جابهجایی شیفتهای کاری به بازه نیمه شب تا شش صبح نیز میشود؛ تصمیمی که اجرای آن برای بسیاری از واحدهای تولیدی، بهویژه در صنعت فولاد، عملاً غیرممکن است.
خاموشیهای بی برنامه؛ سایهای سنگین بر سر صنایع فولادی
با نزدیک شدن به فصل گرما و افزایش مصرف برق در کشور، هنوز وزارت نیرو اطلاعیه رسمی درباره جزئیات برنامه خاموشی صنایع در تابستان ۱۴۰۴ منتشر نکرده است. این در حالی است که طبق گزارشات میدانی در برخی شهرکهای صنعتی قطعیهای منظم برق از اوایل خرداد آغاز شده است.
انجمن تولیدکنندگان فولاد طی بیانیهای غیررسمی اعلام کرده که برخی واحدهای تولیدی در استانهای اصفهان، خوزستان، یزد و کرمان با کاهش سهمیه برق یا اختلالات دورهای در تأمین انرژی روبرو هستند. این موضوع تأثیر مستقیم بر سطح تولید روزانه و تعهدات صادراتی برخی شرکتهای بزرگ دارد.
در نبود شفافیت از سوی نهادهای مسئول، فعالان اقتصادی نسبت به تکرار سناریوی سالهای گذشته هشدار میدهند؛ سناریویی که در آن صنایع راهبردی بدون امکان مدیریت مؤثر خطوط تولید یا تنظیم قراردادها مشمول خاموشیهای بدون برنامهریزی میشوند.
فولاد؛ قربانی اصلی خاموشیها
صنعت فولاد یکی از پرمصرفترین صنایع از نظر انرژی الکتریکی است. خطوط تولید فولاد، از ذوب مواد اولیه تا نورد و بستهبندی نهایی، نیازمند فعالیت مداوم و پیوسته هستند. هرگونه وقفه ناگهانی در جریان برق، نهتنها فرآیند تولید را متوقف میکند، بلکه میتواند باعث آسیبهای جبرانناپذیر به تجهیزات سنگین و گرانقیمت این صنعت شود.
در این شرایط، کارخانههای فولادسازی با یک دوگانگی جدی روبرو خواهند شد: یا باید در ساعات غیرمتعارف شبانه فعالیت کنند که چالشهایی جدی برای ایمنی، بهرهوری و نیروی انسانی ایجاد میکند؛ یا ناچارند تولید خود را کاهش داده یا متوقف کنند. هر دو گزینه، زیانهای سنگینی به همراه خواهد داشت.
صنایع فولادی نیازمند اطلاعرسانی شفاف، بهموقع و دقیق از سوی وزارت نیرو هستند. نبود اطلاعات رسمی، موجب کاهش بهرهوری و منجر به تصمیمگیریهای اضطراری، توقف ناگهانی خطوط تولید، و حتی آسیب به زیرساختهای فنی میشود. مسائلی که در شرایط اقتصادی فعلی، تبعات سنگینی برای صنعت فولاد در پی دارد.
تأثیر مستقیم قطعی برق بر بازار فولاد
کاهش تولید فولاد، به سرعت خود را در بازار نشان خواهد داد. از آنجا که فولاد نقش پایهای در ساختوساز، خودروسازی، زیرساختها و صدها صنعت دیگر دارد، هر مقدار کاهش در میزان عرضه منجر به افزایش قیمت، نوسانات شدید بازار و حتی کمبود کالا میشود. این موضوع نهتنها باعث ایجاد تاخیرهای طولانی در به إتمام رسیدن پروژههای داخلی میشود، بلکه تعهدات صادراتی ایران را نیز با خطر جدی روبهرو میکند.
در بازارهایی که مشتریان خارجی روی ثبات تأمین محصولات ایرانی حساب کردهاند، این قطعیها میتواند به از دست رفتن قراردادها و کاهش اعتماد منجر شود. برای کشوری که تلاش میکند جایگاه صادراتی خود را در صنایع پایه حفظ کند، چنین اتفاقی بسیار پرهزینه است.
ضربه خاموشیها به اشتغال و سرمایهگذاری
تأثیرات این خاموشیها تنها به کاهش تولید محدود نمیشود. وقتی کارخانهها درگیر مسائل غیرقابل پیشبینی میشوند یا تولیدشان کامل متوقف خواهد شد، اولین واکنش بسیاری از کارفرمایان، کاهش ساعات کاری و در مرحله بعد، تعدیل نیرو خواهد بود. این یعنی زنجیرهای از بیکاری، کاهش درآمد خانوار و تشدید رکود در سایر بخشهای اقتصادی.
از سوی دیگر، کاهش پایداری تولید در صنعت فولاد، ریسک سرمایهگذاری در این بخش را بالا میبرد. سرمایهگذاران داخلی و خارجی به اولین چیزی که اهمیت میدهند ثبات و بازگشت سرمایه در زمان پیش بینی شده است. وقتی زیرساختهای حیاتی مانند تأمین انرژی در معرض اختلال قرار میگیرند، چشمانداز رشد صنعتی کشور بهشدت تیره خواهد شد.
چشمانداز نگران کننده پیشرو
در مجموع، اگرچه هنوز این برنامه از سوی وزارت نیرو بهصورت رسمی اعلام نشده، اما اطلاعات موجود نشانهای از روزهای سخت برای صنایع فولادی کشور است. بدون تمهیدات فوری و سیاستگذاریهای دقیق برای مدیریت مصرف و تأمین پایدار انرژی، زنجیره فولاد کشور با خطر رکود و توقف تولید روبهرو خواهد شد.
اکنون وقت آن است که سیاستگذاران بهجای فشار بر صنایع، به دنبال راهکارهای هوشمندانه برای عبور از بحران انرژی باشند. چرا که ضربه به صنعت فولاد، ضربه به قلب تولید ملی است.

